Khỉ mũ râu (bearded capuchin) ở vùng đông bắc Brazil thường duy trì chế độ ăn chủ yếu là thực vật, với các loại quả cọ và trái cây rừng. Tuy nhiên, khi các nguồn thực vật này trở nên khan hiếm, loài linh trưởng này bắt đầu tiêu thụ một loạt các loài động vật nhỏ như rắn, thú có túi, cự đà, dơi, động vật gặm nhấm, trứng chim và chim non. Những chi tiết này vừa được các nhà khoa học cho biết trong một bài viết xuất bản ngày 26 tháng 8 năm 2026 trên tạp chí khoa học PLOS One.
- Quá trình nghiên cứu và khám phá
- Hai thập niên trước, các nhà khoa học ban đầu khảo sát khu vực tư nhân Fazenda Boa Vista để tìm hiểu cách loài khỉ này sử dụng công cụ.
- Trong quá trình theo dõi, họ nhận thấy bầy khỉ chủ động săn và ăn thịt các sinh vật nhỏ có xương sống.
- Nhóm nghiên cứu đã dành hơn 5.000 giờ quan sát từ tháng 5 năm 2006 đến tháng 12 năm 2010 và ghi nhận 446 lần khỉ mũ râu ăn thịt động vật.
- Thằn lằn và động vật gặm nhấm chiếm tỷ lệ lớn nhất trong con mồi của chúng.
- Hoạt động săn mồi phổ biến hơn ở con đực trưởng thành và con non.
- Nhóm khỉ phải tự tìm kiếm thức ăn có tần suất săn mồi nhiều gần gấp đôi so với nhóm được cung cấp thức ăn.
- Thói quen ăn uống và chiến thuật săn mồi
- Khi săn thành công, khỉ thường ưu tiên ăn não và ruột của con mồi trước khi ăn các phần còn lại.
- Nhà sinh học bảo tồn Noemi Spagnoletti từ Đại học Sapienza của Rome giải thích rằng điều này giúp chúng nhanh chóng thu nạp chất béo và dưỡng chất giàu năng lượng.
- Chiến thuật này cực kỳ có lợi khi đối mặt với rủi ro bị các thành viên khác trong bầy cướp mất thức ăn.
- Con đực thường nhắm vào các loài mồi nguy hiểm hơn, chẳng hạn như rắn.
- Mối liên hệ với sự tiến hóa của tổ tiên loài người
- Con người là loài linh trưởng duy nhất hiện nay thường xuyên săn bắt các động vật lớn hơn mình, nhưng tổ tiên chúng ta đã bắt đầu hành vi này như thế nào?
- Khỉ mũ râu không phải là họ hàng trực tiếp của loài người, nhưng những điểm tương đồng của chúng mang lại manh mối cho sự tiến hóa của tổ tiên họ người (hominin).
- Một giả thuyết cho rằng khi môi trường ở Đông Phi thời Pliocene muộn và Pleistocene sớm trở nên khô hạn theo mùa, nguồn thức ăn thực vật trở nên vô cùng hạn hẹp.
- Trong thời kỳ này, tổ tiên chúng ta có thể đã bắt đầu bằng việc ăn thịt những con mồi nhỏ để thích nghi, trước khi dần chuyển sang săn các loài thú lớn hơn.
- Nhà linh trưởng học Susana Carvalho tại Công viên Quốc gia Gorongosa ở Mozambique khẳng định sự thiếu hụt này có thể đã tạo ra chọn lọc tự nhiên thúc đẩy hành vi săn mồi trong dòng dõi loài người.
Đề tài này hiện đang được thảo luận rộng rãi trên các kênh truyền thông khoa học và nền tảng trực tuyến. Trên mạng xã hội X (trước đây là Twitter), tài khoản khoa học @ScienceNews đã chia sẻ trực tiếp hình ảnh ghi nhận hành vi độc đáo này của loài khỉ mũ râu, thu hút sự bàn luận của giới học thuật khắp nơi, bao gồm cả các thành viên trong cộng đồng gốc Việt quan tâm đến sinh thái học. Các khám phá sinh học về các giống linh trưởng cũng thường xuyên được cập nhật trên YouTube và Facebook, minh chứng cho sức hút của việc giải mã thế giới tự nhiên.
Nguồn tham khảo:
- https://www.smithsonianmag.com/smart-news/when-fruit-is-scarce-these-monkeys-hunt-animals-the-behavior-may-offer-clues-about-the-origins-of-humans-meat-eating-habits-180989412/
- https://tippinsights.com/capuchin-monkeys-hunt-lizards-and-snakes-when-fruit-becomes-scarce/
- https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0355204
- https://www.youtube.com/watch?v=aapx3R-gsrE
