Bạn đã từng thấy Lynda Trang Đài, Thái Tài, Trizzie Phương Trinh trong một phim tài liệu chưa?
“New Wave,” bộ phim nhìn lại một thời nhạc trẻ Việt hải ngoại, sắp được chiếu lại, đưa khán giả trở về với không khí sôi động của những sân khấu, băng nhạc và vũ trường từng làm nên đời sống văn hóa của cộng đồng Việt sau 1975.
Phim tài liệu “New Wave” của đạo diễn Elizabeth Ai sẽ được chiếu qua Kinema, một nền tảng tổ chức các buổi chiếu phim độc lập, vào Thứ Bảy, 20 Tháng Sáu, 2026.
Trước đó, phim ra mắt tại Tribeca Film Festival 2024, nơi đạo diễn Elizabeth Ai được ban giám khảo trao giải đặc biệt dành cho đạo diễn phim tài liệu mới. Từ sau Tribeca, phim tiếp tục được chiếu tại nhiều liên hoan phim, đại học, rạp độc lập và sự kiện cộng đồng và đoạt nhiều giải thưởng.
Elizabeth Ai là nhà làm phim Mỹ gốc Hoa-Việt, sống và làm việc tại Los Angeles. Trên trang riêng của đạo diễn, “New Wave” được giới thiệu là phim tài liệu lịch sử về những người trẻ tị nạn Việt Nam, nhiều người rời quê hương bằng thuyền, rồi đến thập niên 1980 tạo ra một đời sống mới ở vùng ngoại ô Orange County qua âm nhạc New Wave.
Dòng nhạc New Wave vốn gắn với âm thanh điện tử, synthesizer, thời trang nổi bật và văn hóa pop của cuối thập niên 1970, thập niên 1980. Khi vào cộng đồng Việt hải ngoại, New Wave được hát, phối, trình diễn và tiêu thụ theo một cách rất riêng. Những ca khúc ngoại quốc được đặt lời Việt hoặc hát lại trong các chương trình ca nhạc Việt. Băng cassette, băng VHS, tiệm video, sân khấu cuối tuần và các buổi tiệc của giới trẻ trở thành một phần của sinh hoạt ấy.
Ở Little Saigon, New Wave Việt đi cùng hình ảnh của một thế hệ đang lớn lên giữa hai nếp sống. Trong nhà, cha mẹ còn giữ nhiều nguyên tắc Việt Nam, bận rộn với việc làm lại cuộc sống sau chiến tranh. Ngoài đường, con cái đi học trong trường Mỹ, nghe nhạc Mỹ, nói tiếng Anh với bạn bè, rồi trở về cộng đồng qua những băng nhạc và sân khấu Việt. Các ca sĩ như Lynda Trang Đài, Thái Tài, Trizzie Phương Trinh gắn với ký ức của nhiều khán giả thời đó: nhạc nhanh, trang phục rực rỡ, tóc cao, vũ đạo mạnh, phong cách rất khác với dòng nhạc trữ tình quen thuộc của thế hệ trước.
“New Wave” kể lại giai đoạn này bằng tư liệu cũ, phỏng vấn người trong cuộc và câu chuyện gia đình của chính đạo diễn. Trang phim mở đầu phần giới thiệu bằng những hình ảnh rất cụ thể: “mile-high hair,” “synthesized music,” “underground parties.”
Film Independent mô tả phim là hành trình của Elizabeth Ai khi tìm hiểu một hiện tượng âm nhạc từng thu hút giới trẻ Mỹ gốc Việt trong thập niên 1980, từ đó gặp lại những người thân và các gương mặt từng thuộc về sân khấu New Wave.
University of Texas viết rằng phim “theo chân” Elizabeth Ai khi bà ghi lại một hiện tượng âm nhạc từng “electrified Vietnamese American teens” thời đó. Harvard, Stanford và nhiều nơi khác cũng tổ chức chiếu phim kèm thảo luận với đạo diễn hoặc khách mời, đặt bộ phim trong các cuộc trò chuyện về di dân, gia đình và văn hóa người Mỹ gốc Việt.
Trong phim, khi lần theo dấu vết New Wave Việt, Elizabeth Ai cũng lần lại tuổi thơ của mình ở Orange County và khoảng cách giữa bà với người mẹ. Những năm tháng cha mẹ làm việc, ít nói về quá khứ, ít nói về cảm xúc, hiện lên cạnh những hình ảnh sân khấu và tiếng nhạc của một thời.
Phim không chỉ phỏng vấn nghệ sĩ hoặc người nghe nhạc, mà còn đặt câu hỏi về đời sống của con cái người tị nạn khi lớn lên trong các gia đình mang theo nhiều điều chưa từng được kể.
Việc “New Wave”tiếp tục được chiếu trong năm 2026 diễn ra trước bối cảnh nhiều phim, sách và chương trình văn hóa đang nhìn lại 50 năm sau năm 1975 từ nhiều góc khác nhau. Phần lớn các câu chuyện về người Việt tị nạn thường xoay quanh chiến tranh, vượt biển, trại tị nạn, làm lại cuộc đời và thành công kinh tế. Bộ phim của Elizabeth Ai đi vào một mảng khác: văn hóa đại chúng của con cái người tị nạn, những sinh hoạt âm nhạc từng nằm trong băng cũ, tiệm video, đêm trình diễn, party và ký ức gia đình.
Từ một phong trào nhạc trẻ từng làm nhiều phụ huynh lắc đầu, New Wave Việt nay được đưa vào phim tài liệu, với tư liệu, nhân chứng và bối cảnh cộng đồng. Những âm thanh từng vang lên trong các buổi tiệc và sân khấu Việt hải ngoại thập niên 1980 được nhìn lại như một phần đời sống của người Việt tại Mỹ — không phải ở trung tâm chính trị của cộng đồng, nhưng trong tuổi trẻ, giải trí, thời trang, và những cách rất đời thường mà một thế hệ đã lớn lên ở xứ người.
Nguồn:
https://newwavedocumentary.com/
https://elizabethai.com/new-wave
https://www.tribecafilm.com/news/announcing-the-2024-tribeca-festival-competition-winners
https://www.filmindependent.org/events/programmers-picks-new-wave/
https://www.filmindependent.org/sponsored-projects/new-wave/
