Vào ngày 24 tháng 4 năm 2026, Trung Quốc đã thắt chặt chỉ thị yêu cầu tất cả công dân còn lại phải rời khỏi Iran “ngay lập tức”. Lời báo động này từ Bộ Ngoại giao và Sứ quán Trung Quốc tại Tehran cho thấy Bắc Kinh không còn tin tưởng vào sự ổn định của lệnh ngừng bắn hiện tại.
Tại sao tình hình lại trở nên khẩn cấp?
Bộ Ngoại giao Trung Quốc vừa nâng mức báo động du lịch lên cấp cao nhất. Họ mô tả tình hình an ninh tại đây là “không thể đoán trước và luôn thay đổi”. Dù trên lý thuyết hai bên đang ngừng bắn, nhưng thực tế lại rất mong manh.
Hôm qua, ngày 23 tháng 4, nhiều người nhìn thấy máy bay không người lái xuất hiện trên bầu trời Tehran. Ngay sau đó, Iran đã kích hoạt hệ thống phòng thủ hàng không. Truyền thông nhà nước Trung Quốc gọi đây là những “dấu hiệu nghiêm trọng” cho thấy các hoạt động quân sự lớn sắp quay trở lại.
Sứ quán Trung Quốc cũng đưa ra một câu hỏi thực tế: Nếu chiến tranh bùng phát mạnh mẽ, liệu họ có thể bảo vệ và tổ chức các chuyến bay đưa công dân về nước hay không? Câu trả lời là mọi thứ sẽ trở nên cực kỳ khó khăn. Vì vậy, rời đi ngay bây giờ là lựa chọn an toàn nhất.
Lối thoát nào cho công dân Trung Quốc?
Kể từ cuối tháng 2 năm 2026, Trung Quốc đã đưa hơn 500 người về nước. Tuy nhiên, hiện vẫn còn khoảng 1,200 công dân, chủ yếu là sinh viên và những người làm việc cho các công ty kỹ nghệ, đang kẹt lại.
Do rủi ro trên không và các lệnh cấm bay có thể thiết lập bất cứ lúc nào, Bắc Kinh ưu tiên việc di chuyển bằng đường bộ qua các quốc gia láng giềng:
- Azerbaijan (Astara): Đây là điểm tập kết chính cho những người ở phía Bắc.
- Thổ Nhĩ Kỳ (Van/Agri): Dành cho những ai đang ở các tỉnh phía Tây.
- Armenia (Agarak): Một tuyến đường dự phòng khác.
Hiện tại, Bộ Giao thông Trung Quốc đã bỏ kế hoạch di tản bằng đường biển. Lý do chính là vì chiến hạm USS Tripoli đang phong tỏa vùng biển, khiến việc di chuyển qua eo biển Hormuz trở nên quá nguy hiểm.
Những tính toán kỹ lưỡng về ngoại giao
Việc vội vã đưa công dân về nước không chỉ để bảo đảm an toàn mạng người. Các nhà phân tích cho rằng Bắc Kinh đang dọn sạch “bàn cờ ngoại giao” để chuẩn bị cho những bước đi mới:
- Tránh rủi ro con tin: Khi không còn công dân tại vùng chiến sự, Trung Quốc sẽ dễ dàng đàm phán tại hội nghị Islamabad mà không lo ngại người dân bị dùng làm “lá chắn sống”.
- Kế hoạch của Chủ tịch Tập Cận Bình: Trung Quốc từng đề xuất khung làm việc về “chủ quyền và an ninh bền vững”. Tuy nhiên, việc di tản cho thấy Bắc Kinh tin rằng các bên tham chiến đang phớt lờ đề nghị này.
- Chuyển hướng chiến lược: Bắc Kinh dường như đang tìm cách bảo vệ lợi ích năng lượng thông qua các trung tâm khác như UAE và Oman, thay vì tiếp tục bám trụ tại Iran.
Hệ quả kinh tế nặng nề
Việc hàng ngũ nhân sự Trung Quốc rút lui đã khiến các công tác hạ tầng và năng lượng quan trọng tại mỏ khí South Pars và cảng Bandar Abbas bị đình chỉ hoàn toàn. Hành động này là một lời xác nhận thực tế: Ngành kỹ nghệ của Iran sẽ tiếp tục là mục tiêu tấn công trong thời gian tới. Trung Quốc không muốn tài sản và con người của mình kẹt trong vòng xoáy lửa đạn này.
Vũ Quốc Nam
Nguồn tham khảo:
https://www.iranintl.com/en/202604248312
