Các nhà đàm phán của Hoa Kỳ và Iran đang đổ về một địa điểm tại Thụy Sĩ để chuẩn bị cho các cuộc thảo luận kỹ thuật diễn ra vào ngày Chủ Nhật. Mục tiêu của cuộc gặp này là gì? Đó là bổ túc các chi tiết hệ trọng cho thỏa thuận tạm thời nhằm chấm dứt chiến sự. Tuy nhiên, tiến trình ngoại giao này đang đối mặt với một khởi đầu đầy sóng gió sau khi Tehran thông tin rằng họ đã đóng cửa eo biển Hormuz – tuyến đường hàng hải huyết mạch của dầu mỏ thế giới – để phản đối các cuộc tấn công của Israel tại Lebanon.
Eo biển Hormuz giống như một chiếc cổng hẹp quyết định sự vận hành của thị trường năng lượng toàn cầu. Khi Iran tuyên bố đóng cửa lối đi này do những bất ổn chiến sự tại Lebanon, nền kinh tế thế giới lập tức rơi vào trạng thái lo âu. Phía Iran lập luận rằng Hoa Kỳ đã vi phạm cam kết khi không thể ngăn chặn cuộc chiến trên tất cả các mặt trận. Họ cũng phải chú ý rằng, nếu các hành động quân sự không chấm dứt, cuộc thương thảo sắp tới khó có thể đạt được kết quả đáng kể.
Ở chiều ngược lại, phía Hoa Kỳ ngay lập tức bác bỏ tuyên bố phong tỏa của Iran. Đại úy Tim Hawkins, phát ngôn viên Bộ tư lệnh Trung ương Hoa Kỳ (CENTCOM), khẳng định: “Iran không kiểm soát eo biển Hormuz. Các phương tiện vẫn tiếp tục lưu thông và lực lượng Mỹ đang giám sát chặt chẽ tình hình để bảo đảm điều này”. Để chứng minh cho tuyên bố của mình, quân đội Mỹ cho biết đã có 55 tàu thương mại chở theo hơn 17 triệu thùng dầu đi qua eo biển này một cách an toàn trong ngày Thứ Bảy.
Phản ứng trước động thái của Tehran, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã đưa ra một lời đe dọa mới. Ông tuyên bố nếu hai bên không đạt được thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày, Hoa Kỳ sẽ áp thuế lưu thông tại eo biển này. Theo ông Trump, số tiền thu được sẽ dành cho các dịch vụ bảo vệ mà Mỹ đã cung cấp với tư cách là “Thiên thần Hộ mệnh” cho các quốc gia tại khu vực Trung Đông.
Tại Thụy Sĩ, hàng ngũ phái đoàn hai nước đang dần tập hợp. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã lên đường vào tối Thứ Bảy. Cùng lúc đó, truyền hình nhà nước Iran đăng tải video cho thấy phái đoàn của họ, dẫn đầu bởi Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Qalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi, đã đặt chân đến quốc gia châu Âu này. Cuộc đàm phán lần này còn có sự tham gia tích cực của các bên trung gian là Pakistan và Qatar.
Nhiều người lo ngại về nguy cơ giá nhiên liệu tăng vọt nếu eo biển Hormuz thực sự bị phong tỏa kéo dài. Tuy nhiên, một số nhà phân tích trên nhận định rằng việc tuyên bố đóng cửa eo biển chỉ là một bước đi chiến thuật của Tehran nhằm gia tăng vị thế và tạo áp lực lên Washington trước khi bước vào phòng đàm phán.
Liệu các bên có thể tìm được tiếng nói chung để hạ nhiệt chảo lửa Trung Đông trong vòng 60 ngày tới? Câu trả lời phụ thuộc rất lớn vào tiến trình thương thảo cam go bắt đầu từ ngày Chủ Nhật này.
Nguồn tài liệu:
- https://www.timesofisrael.com/iran-closes-hormuz-again-as-idf-attacks-hezbollah-upping-pressure-on-us-before-switzerland-talks/
- https://www.iranintl.com/en/liveblog/202606208803
- https://www.pbs.org/newshour/world/u-s-and-iran-to-talk-sunday-in-switzerland-as-tehran-says-it-closed-strait-of-hormuz-again
- https://beincrypto.com/iran-closes-strait-hormuz-fragile-ceasefire/
- https://www.thehindu.com/news/international/iran-closes-strait-of-hormuz-us-israel-ceasefire-violations/article71126114.ece
