Rau má có tên tiếng Anh là Gotu kola hoặc Asiatic pennywort. Tên khoa học là Centella asiatica. Đây là loại rau quen thuộc trong bữa ăn Việt Nam, thường dùng để ăn sống, nấu canh hoặc xay nước uống. Rau má thích khí hậu ấm, cần nhiều nước và có thể cho thu hoạch liên tục trong nhiều tháng.
Thời gian thích hợp để trồng
Tại Nam California, rau má có thể trồng quanh năm nhưng phát triển mạnh nhất từ mùa Xuân đến đầu mùa Thu.
Nhiệt độ lý tưởng là từ 65°F đến 90°F. Trong những đợt nắng nóng kéo dài trên 95°F, cây vẫn sống được nếu được tưới nước đầy đủ.
Những loại rau má
Loại rau má được người Việt sử dụng phổ biến nhất là rau má (Centella asiatica). Đây là giống được trồng để ăn sống, nấu canh hoặc xay nước uống.
Tại Hoa Kỳ, đặc biệt ở những nơi có khí hậu ấm và ẩm, còn có một số loài cây mọc hoang có lá tròn khá giống rau má, thường được gọi chung là pennywort hoặc dollarweed (Hydrocotyle spp.). Vì hình dáng bên ngoài tương đối giống nhau nên nhiều người dễ nhầm lẫn.
Đối với người trồng rau tại nhà, cách an toàn nhất là mua cây giống từ nursery uy tín hoặc xin cây từ người đang trồng rau má để ăn. Không nên dựa hoàn toàn vào hình dạng lá để nhận diện và cũng không nên hái các loại cây mọc hoang trong sân hoặc ngoài tự nhiên để làm thực phẩm nếu chưa xác định chính xác tên cây.
Mặc dù một số loài pennywort không được xem là cây độc, việc nhận diện thực vật bằng mắt thường có thể dẫn đến nhầm lẫn với những loài khác. Vì lý do an toàn, chỉ nên sử dụng những cây rau má có nguồn gốc rõ ràng và được xác nhận là Centella asiatica.
Trồng từ hột
Rau má có thể trồng từ hạt nhưng đây không phải cách phổ biến. Hạt rau má nảy mầm chậm, thường mất từ hai đến bốn tuần.
Khi gieo hạt cần dùng đất tơi xốp giữ ẩm tốt, phủ một lớp đất rất mỏng và giữ đất luôn ẩm trong thời gian nảy mầm.
Trồng từ cành hoặc tách bụi
Đây là cách được đa số người trồng rau má sử dụng. Chọn một đoạn thân bò có rễ hoặc tách một bụi nhỏ từ cây mẹ rồi trồng xuống đất mới.
Sau khoảng một đến hai tuần, cây thường bắt đầu bén rễ và phát triển mạnh.
Trồng trong chậu
Rau má rất thích hợp để trồng trong chậu.
Nên chọn chậu rộng hơn là chậu sâu vì cây phát triển bằng thân bò ngang.
Đất trồng nên gồm đất trồng rau, trộn với compost hoặc phân hữu cơ và một ít perlite hoặc xơ dừa
Đặt chậu ở nơi có nắng sáng hoặc nửa ngày nắng.
Trồng xuống đất
Rau má phát triển rất nhanh khi được trồng trực tiếp xuống đất.
Nên chọn nơi đất giữ ẩm tốt có nắng buổi sáng và bóng râm nhẹ vào buổi chiều
Sau vài tháng, các thân bò có thể phủ kín một khoảng đất khá rộng.
Cách chăm sóc
Rau má cần được giữ ẩm thường xuyên. Trong mùa Hè cần tưới mỗi ngày, có thể phủ mulch để giảm bốc hơi nước.
Mỗi tháng bón thêm compost hoặc phân trùn quế một lần để cây tiếp tục ra lá non.
Nếu thấy lá bắt đầu nhỏ dần, có thể cắt tỉa và bổ sung thêm phân hữu cơ.
Những lỗi thường gặp
Để đất khô quá lâu: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất khiến rau má còi cọc và chậm phát triển.
Trồng dưới nắng gắt cả ngày:Lá dễ vàng và nhỏ.
Đất thoát nước kém:Rễ có thể bị úng và thối.
Thu hoạch quá sát gốc:Cây cần nhiều thời gian hơn để phục hồi.
Tham khảo
University of Florida IFAS Extension
Missouri Botanical Garden
California Center for Urban Horticulture, UC Davis
