NGUYỄN THỊ TIÊU DAO
Ngày thứ ba 25 tháng 8, 2026, Meta Platforms, công ty mẹ của Facebook và Instagram, đã đạt được thỏa thuận dàn xếp trị giá 17.1 tỷ đô la với các tổng chưởng lý của 47 tiểu bang, qua đó khép lại một vụ kiện quy mô lớn ở cấp liên bang về những tác hại của mạng xã hội đối với thanh thiếu niên, đồng thời mở ra một kỷ nguyên mới, trong đó các công ty công nghệ phải chịu trách nhiệm pháp lý về nền tảng diễn đàn của mình. [Có nguồn nói là 29 tiểu bang là dựa vào số tiểu bang nguyên thuỷ khi đệ nạp đơn kiện năm 2023.]
Không còn nữa sự bao che tuyệt đối của luật 230, là luật được viết ra để che chở các công ty Internet hồi còn phôi thai vào cuối thế kỷ trước, nhằm bảo vệ các mạng xã hội khỏi trách nhiệm pháp lý đối với nội dung do người dùng tạo ra, cho phép họ hoạt động mà không phải kiểm duyệt từng bài đăng trên diễn đàn của mình.
Theo các điều khoản của thỏa thuận này, Meta cũng sẽ thực hiện những thay đổi sâu rộng đối với các dịch vụ Facebook và Instagram, bao gồm việc áp dụng giới hạn thời gian sử dụng cho phép là hai giờ mỗi ngày trên ứng dụng dành cho người dùng dưới 18 tuổi.
Các tiểu bang cáo buộc Meta đã thiết kế sản phẩm theo cách có thể khuyến khích trẻ vị thành niên sử dụng quá mức, đồng thời chưa làm đủ để bảo vệ các em khỏi nội dung có hại, hành vi khai thác, áp lực xã hội và những rủi ro về sức khỏe tinh thần.
Ngoài khoản tiền dàn xếp rất lớn, Meta còn phải thực hiện một loạt biện pháp bảo vệ mới dành cho người dùng dưới tuổi trưởng thành. Những thay đổi này có thể bao gồm việc siết chặt việc xác minh tuổi, giới hạn cách người lớn liên lạc với trẻ em, tăng quyền kiểm soát của phụ huynh và minh bạch hơn về cách thuật toán đề xuất nội dung.
Sự việc cho thấy chính quyền các tiểu bang đang gia tăng áp lực lên các công ty công nghệ, buộc họ phải chịu trách nhiệm về tác động của mạng xã hội đối với trẻ em. Đối với Meta, thỏa thuận này vừa giúp tránh một cuộc tranh tụng kéo dài, vừa đặt ra những chi phí và nghĩa vụ nghiêm ngặt hơn trong việc bảo vệ người dùng trẻ tuổi.
Vụ dàn xếp diễn ra sau có một tuần lễ khai màn phiên xử vụ kiện đầu tiên gọi là “bellwether” tại tòa án liên bang ở Oakland, California, trước khi phiên tòa thực sự bắt đầu. Bellwether là tên loại chuông con cừu đầu dàn đeo để dẫn cả đoàn đi, được gán nhãn cho loại phiên tòa mà kết quả sẽ quyết định cho khoảng 3.000 đơn kiện tương tự đang chờ ra tòa, cáo buộc các mạng xã hội là đã được thiết kế nhằm gây nghiện và gây hại tới trẻ vị thành niên. Các quan sát viên cho biết Meta, nếu thua, có thể phải bồi thường tới 1.4 ngàn tỉ đô, ngang ngửa bằng trị giá của công ty, cho loạt đơn kiện đang chờ ra tòa.
Cùng với Meta (Facebook, Instagram), còn có ba mạng xã hội khác là Snap (Snapchat), Tiktok (của ByteDance) và YouTube (Google) nằm trong danh sách bị đơn. Tính tới hôm nay thì cả bốn hãng đều đã dàn xếp ngoài tòa. Số tiền chính xác mà TikTok, Snapchat và YouTube đã thỏa thuận chi trả trong các vụ kiện điển hình này được giữ kín. Do đó, công chúng có thể sẽ không bao giờ biết được các khoản tiền dàn xếp cụ thể.
Dàn xếp vụ ‘bellwether’ mới chỉ là bước đầu
Dù vậy, đấy mới chỉ là vụ dàn xếp trong vụ kiện mẫu (bellwether) do các chưởng công lý của 29 tiểu bang đệ nạp.
Trong khi vụ kiện mẫu (bellwether case) này đã được giải quyết, hàng nghìn yêu cầu bồi thường khác thuộc vụ kiện đa quận (Multidistrict Litigations – MDL) số 3047 vẫn đang chờ giải quyết, bao gồm gần 800 vụ kiện từ các học khu và hơn 2.600 vụ kiện của các gia đình cá nhân. Các thỏa thuận dàn xếp khác—như thỏa thuận trị giá 17 tỷ USD giữa Meta và tổng chưởng lý các tiểu bang vừa rồi—là những sự việc tách biệt khỏi phiên tòa mẫu này. Tóm lại, các công ty mạng xã hội chưa hoàn toàn thoát khỏi mạng lưới pháp lý.
Kết quả của vụ kiện “Bellwether” cũng đồng thời đặt Luật 230 vào thế cũng đang mất dần quyền lực một thời gây nhiều oan khiên, khi các nạn nhân bị bôi nhọ trên mạng nhưng không biết kêu vào đâu.
Và đấy cũng là một trong những nguyên nhân đưa đến cái chết của nhiều trẻ vị thành niên dễ bị tổn thương khi bị xách nhiễu trên mạng.
Ðược biết gần đây Meta và Youtube (Google) cũng vừa thua hai vụ kiện lớn tại Mỹ trong năm nay. Tại Los Angeles, bồi thẩm đoàn phán quyết Meta và YouTube phải bồi thường một phụ nữ 20 tuổi (chỉ được nêu tên tắt KGM) vì thiết kế nền tảng gây nghiện, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tâm thần của cô từ nhỏ. Tổng thiệt hại là 6 triệu đô la, trong đó Meta chịu khoảng 70%, tức gần 4,2 triệu đô la.
Tại New Mexico, tiểu bang kiện Meta vì để trẻ em bị bóc lột tình dục và lừa dối công chúng về mức độ an toàn. Tòa buộc Meta trả tổng cộng 942 triệu đô la — 375 triệu tiền phạt dân sự cộng 567 triệu cho quỹ khắc phục hậu quả. Meta tuyên bố sẽ kháng cáo cả hai phán quyết.
[NTTD2026-08]
Cùng một tác giả: https://www.toiyeutiengnuoctoi.com/category/tac-gia/a-to-h/nguyen-thi-tieu-dao/
Bài liên quan:
Phiên tòa có thể thay đổi Internet: Mạng xã hội gây nghiện nơi trẻ vị thành niên?
https://www.toiyeutiengnuoctoi.com/bellwether-cuoc-chien-phap-ly-giua-gioi-thieu-nien-va-cac-mang-xa-hoi/
Mạng Xã Hội Trên Bàn Giải Phẫu
https://www.toiyeutiengnuoctoi.com/cac-dien-dan-mang-xa-hoi-tren-ban-giai-phau/
