Luật lao động mới của Indonesia làm hài lòng người lao động nhưng khiến giới kinh doanh lo lắng -

JAKARTA — Đạo luật lao động mới của Indonesia, được cơ quan lập pháp thông qua vào thứ Ba, ngày 6 tháng 10 năm 2026, đã nhận được sự tán thưởng nồng nhiệt từ các nhóm người lao động trong nước. Tuy nhiên, nó cũng đang gây ra sự lo lắng sâu sắc cho giới kinh doanh. Họ lo lắng về chi phí tuyển dụng có thể tăng cao và sự thiếu chắc chắn về mặt pháp lý, làm mờ mịt thêm triển vọng đầu tư.

Hạ viện đã đồng ý tán thành dự luật về bảo vệ lao động. Sự kiện này đánh dấu việc khôi phục một số quy định từng bị loại bỏ theo đạo luật “tổng hợp” (omnibus) năm 2020 gây nhiều tranh cãi về tạo việc làm, bao gồm các hạn chế về loại công việc có thể thuê ngoài và các bước mà các công ty phải thực hiện trước khi sa thải nhân viên.

Tại sao sự thay đổi này lại quan trọng đến vậy? Hãy hình dung bạn là một người lao động làm việc theo hợp đồng thời vụ. Dưới luật cũ, bạn có thể bị mất việc bất cứ lúc nào với mức trợ cấp ít ỏi. Đạo luật mới này đóng vai trò như một “tấm khiên” vững chắc. Bộ trưởng Nhân lực Yassierli cho biết đạo luật quy định thời hạn tối đa cho các hợp đồng lao động có thời hạn là bốn năm và đưa ra các điều khoản bảo vệ người lao động thời vụ (gig workers) tại các công ty công nghệ khỏi tình trạng bị sa thải đơn phương.

Trong phiên họp quốc hội, ông Yassierli đã tóm lược các điểm chính của dự luật: “Đạo luật này củng cố sự bảo vệ quyền lợi của người lao động bằng cách bảo đảm cơ hội ngang nhau và sự đối xử bình đẳng trong mọi khía cạnh của việc làm.”

Dù bản sao cuối cùng của đạo luật chưa được công bố, các nhóm người lao động đã xem đây là một bước tiến lớn:

Ông Andi Gani, chủ tịch Liên đoàn các Nghiệp đoàn Lao động Toàn Indonesia, cho biết đạo luật mang lại sự bảo vệ mạnh mẽ hơn.
Ông lấy ví dụ về các yêu cầu buộc các công ty cung cấp nhân sự phải chuyển người lao động thuê ngoài thành nhân viên chính thức, lập quỹ bảo đảm trợ cấp thôi việc và cải thiện cách tính lương.
“Giới chủ sẽ không còn được phép sa thải người lao động một cách tùy tiện nữa,” ông Gani thông báo với giới truyền thông.
Theo ông Gani, có đến 90% nội dung đệ trình của nhóm đã được đưa vào đạo luật.
Said Iqbal, chủ tịch Liên đoàn các Nghiệp đoàn Thương mại Indonesia, nhấn mạnh rằng đạo luật cung cấp quyền lợi tốt hơn hẳn so với luật nhân lực năm 2003 và đạo luật tổng hợp trước đó.

Hiệp hội Người lao động Indonesia gọi đạo luật mới là một “chiến thắng”. Bà Mirah Sumirat, chủ tịch hiệp hội, khẳng định: “Chúng tôi rất biết ơn ngày hôm nay, nhưng chúng tôi sẽ giữ vững thái độ phê bình. Chúng tôi sẽ đọc kỹ tất cả các điều khoản và giám sát mọi quy định thi hành của nó.” Đạo luật ra đời trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ của Tổng thống Prabowo Subianto đang giảm sút do những chính sách thiếu đồng thuận và nhận thức kinh tế chưa tốt.

Từ góc nhìn của giới chủ: Làm sao để cân đối chi phí và sự phát triển?

Đối với các công ty, luật mới này đặt ra một bài toán khó về dòng tiền. Ông Erwin Aksa, phó chủ tịch Phòng Thương mại và Kỹ nghệ Indonesia, phân tích rằng các quy định mới làm giảm tính linh hoạt vốn được xem là điểm mạnh của đạo luật năm 2020. “Nếu các quy định lao động thay đổi quá nhanh, hoặc các quy định thi hành tạo ra sự thiếu chắc chắn, các nhà đầu tư sẽ tính toán những rủi ro đó,” ông nhận định. Ông kêu gọi một giai đoạn chuyển tiếp đầy đủ để các công ty có thể lên kế hoạch điều chỉnh cấu trúc chi phí và lực lượng lao động.

Danang Girindrawardana, giám đốc điều hành Hiệp hội Dệt may Indonesia, đã lên tiếng báo động: “Những quy định quá khắt khe có thể khuyến khích các công ty giảm bớt việc sử dụng sức người và chuyển hướng sang công nghệ tối tân. Trong vòng một đến hai năm tới, nhiều nhà máy chắc chắn sẽ sụp đổ.”

Dedi Dinarto, giám đốc liên kết từ FGS Global, cũng chia sẻ góc nhìn tương tự. Ông cho rằng các biện pháp bảo vệ người lao động không nhất thiết làm suy giảm sức cạnh tranh, miễn là có quy tắc rõ ràng. Năng suất, cơ sở hạ tầng, và tính ổn định pháp lý luôn có tầm quan trọng tương đương chi phí lao động khi các công ty chọn địa điểm sản xuất.

Tại Hoa kỳ và các diễn đàn quốc tế, chủ đề này cũng rất nóng bỏng. Bà Donna Priadi từ Phòng Thương mại Hoa kỳ tại Indonesia cho biết các công ty đang cần thời gian để “tiêu hóa” các điều khoản, đặc biệt với các công ty gọi xe như Grab và Gojek, vốn đang định nghĩa tài xế của họ là “đối tác”.

Trên các nền tảng mạng xã hội như FaceBook, X và YouTube, sự kiện này thu hút hàng ngàn lượt chia sẻ từ cộng đồng người Việt trong và ngoài nước. Các ngoại kiều và lao động Việt Nam đang làm việc tại Indonesia bày tỏ sự hoan nghênh đối với những thay đổi tích cực về quyền lợi, dù vẫn có những thảo luận cởi mở về tính thực tế khi đưa luật vào thực tiễn kinh doanh.

Chuyên gia Timboel Siregar từ tổ chức BPJS Watch kết luận rằng hiệu quả của đạo luật sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố vĩ mô khác: “Tham nhũng, các khoản thu phí bất hợp pháp và những rào cản hành chính cũng phải được giải quyết để khuyến khích các công ty mạnh dạn đầu tư.”

Nguồn tham khảo: