RALEIGH, North Carolina — Chính quyền tiểu bang North Carolina vừa chính thức khởi kiện công ty sản xuất xe điện VinFast của Việt Nam. Nguyên nhân dẫn đến vụ kiện này bắt nguồn từ việc VinFast vi phạm các cam kết hợp đồng và không thực hiện tiến trình xây dựng nhà máy đúng thời hạn.
Chuyện gì đã xảy ra?
Vào năm 2022, VinFast công bố kế hoạch xây dựng một nhà máy khổng lồ để sản xuất xe điện và pin tại quận Chatham, tiểu bang North Carolina. Dự án này hứa hẹn sẽ mang lại khoản đầu tư trị giá 4 tỷ Mỹ kim và tạo ra 7,500 việc làm cho người dân địa phương. Để hỗ trợ, chính quyền tiểu bang và các cấp địa phương đã phê duyệt gói ưu đãi kinh tế trị giá hơn 1.2 tỷ Mỹ kim, bao gồm tiền mặt, miễn giảm thuế và hỗ trợ hạ tầng.
Tuy nhiên, sau khi tiến hành dọn dẹp và san lấp mặt bằng vào năm 2023, VinFast đã ngưng mọi hoạt động tại công trường suốt hơn một năm qua. Theo hợp đồng, công ty phải hoàn thành nhà máy để đưa vào hoạt động trước tháng 7 năm 2026 và tuyển dụng 1,750 nhân sự vào cuối năm đó. Với tình hình hiện tại, việc đạt được các mục tiêu này là điều bất khả thi.
Hành động của chính quyền North Carolina
Vào ngày 21 tháng 5 năm 2026, Bộ trưởng Tư pháp tiểu bang Jeff Jackson đã thay mặt Bộ Thương mại North Carolina nộp đơn kiện lên Tòa án Thượng thẩm quận Wake.
Chính quyền tiểu bang đưa ra các quyết định dứt khoát nhằm bảo vệ ngân sách:
- Thu hồi toàn bộ diện tích đất: Tiểu bang muốn lấy lại khu đất rộng hơn 1,750 mẫu Anh (khoảng 712 hécta) tại quận Chatham.
- Đòi lại tiền tài trợ: North Carolina yêu cầu VinFast hoàn trả khoảng 80 triệu Mỹ kim mà tiểu bang đã giải ngân trước đó cho công tác chuẩn bị mặt bằng.
Bộ trưởng Jeff Jackson khẳng định: “VinFast đã ký thỏa thuận xây dựng nhà máy và tạo việc làm cho người dân North Carolina, nhưng họ đã không làm bất cứ điều gì. Chúng tôi xây dựng các điều khoản bảo vệ người đóng thuế, và giờ chúng tôi dùng quyền đó để tìm kiếm một dự án khác thực sự tạo ra việc làm.” Thống đốc Josh Stein cũng tuyên bố tiểu bang luôn chào đón đầu tư nhưng đòi hỏi các công ty phải giữ đúng lời hứa.
Phản ứng từ phía VinFast
Trước thông tin về vụ kiện, đại diện VinFast cho biết công ty chưa nhận được các văn bản tài liệu chính thức từ phía chính quyền tiểu bang. Doanh nghiệp này tuyên bố họ đã ký hợp đồng với các nhà thầu và dự kiến sẽ sớm triển khai các hoạt động xây dựng theo kế hoạch.
Trước đó, vào năm 2024, VinFast từng thông báo lùi thời điểm khánh thành nhà máy tại Mỹ sang năm 2028 do những biến động và khó khăn của thị trường xe điện toàn cầu. Hiện tại, áp lực tài chính đang đè nặng lên doanh nghiệp khi các khoản lỗ vẫn tiếp tục gia tăng trong tiến trình mở rộng quy mô quốc tế.
VinFast cố gắng đổ lỗi cho những thay đổi chính sách gần đây của chính phủ Mỹ, cụ thể là việc xóa bỏ gói tín dụng thuế dành cho xe điện sạch, làm ảnh hưởng đến tiến trình của dự án.
Tuy nhiên, những lời giải thích này khó có thể xoay chuyển tình thế khi tiểu bang đã gửi thông báo cảnh báo vi phạm hợp đồng từ tháng 1 năm nay. Trên thị trường tài chính, VinFast cũng đang đối mặt với thử thách lớn khi các khoản lỗ quý 1 năm 2026 vẫn tiếp tục gia tăng, khiến dòng tiền của công ty rơi vào trạng thái căng thẳng.
Vụ kiện này đánh dấu một bước lùi lớn cho tham vọng chinh phục thị trường Mỹ của hãng xe đến từ Việt Nam, đồng thời đặt ra dấu hỏi lớn về tương lai của dự án tỷ đô này.
Nguồn: Reuters
