Theo một phân tích quy mô toàn cầu lần đầu tiên được thực hiện, mỗi năm có khoảng bảy triệu người mắc ung thư mà lẽ ra có thể tránh khỏi.
Một bản báo cáo từ các khoa học gia thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) phỏng định rằng 37% các ca ung thư bắt nguồn từ những nguyên nhân chúng ta có thể kiểm soát được: bệnh truyền nhiễm, sự lựa chọn lối sống và các chất gây ô nhiễm môi trường.
Tại sao con số này lại quan trọng?
Hãy thử suy nghĩ về điều này: Trong cứ 10 người bị ung thư, thì gần 4 người trong số đó có thể đã không mắc bệnh nếu không tiếp xúc với các yếu tố nguy hại. Đây là một con số “đáng ghi nhớ” và gây ngạc nhiên cho nhiều người, theo lời Bác sĩ Isabelle Soerjomataram, một nhà nghiên cứu tham gia dự án.
Báo cáo này được thực hiện bởi Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), một bộ phận của WHO. Họ đã xem xét 30 yếu tố rủi ro có thể phòng ngừa được. Những yếu tố này bao gồm:
- Thuốc lá: Hút thuốc làm hỏng DNA của chúng ta một cách trực tiếp.
- Tia cực tím (UV): Ánh nắng mặt trời gay gắt hoặc đèn chiếu làm nâu da.
- Béo phì và ít vận động: Những yếu tố này làm thay đổi tình trạng viêm và hormone trong cơ thể, làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
- Ô nhiễm không khí: Có thể “đánh thức” các tế bào ung thư đang ngủ yên.
- Bệnh truyền nhiễm: Vi-rút HPV (gây ung thư cổ tử cung), vi-rút viêm gan (gây ung thư gan) và vi khuẩn H. pylori (gây đau bao tử và ung thư).
Ba thủ phạm chính
Dựa trên dữ liệu từ 185 quốc gia, các nhà nghiên cứu đã tìm ra ba nguyên nhân lớn nhất gây ra hơn 18 triệu ca ung thư trên toàn thế giới:
- Hút thuốc lá: Gây ra 3,3 triệu ca ung thư.
- Các bệnh truyền nhiễm: Gây ra 2,3 triệu ca ung thư.
- Sử dụng rượu bia: Dẫn đến 700.000 ca ung thư.
Điều này cho thấy, ví dụ như việc chích ngừa HPV cho trẻ em hoặc các chương trình cai thuốc lá có thể cứu sống hàng triệu người.
Sự khác biệt giữa Nam và Nữ
Báo cáo cũng chỉ ra sự khác biệt rõ rệt giữa hai giới.
Nam giới: 45% các ca ung thư ở nam giới là có thể phòng ngừa được. Con số này cao hơn nữ giới chủ yếu do đàn ông hút thuốc nhiều hơn.
Nữ giới: 30% các ca ung thư là có thể phòng ngừa.
Tuy nhiên, tùy vào nơi sinh sống mà nguyên nhân gây bệnh sẽ khác nhau. Ví dụ, phụ nữ ở Âu châu thường mắc ung thư do hút thuốc và béo phì. Ngược lại, tại vùng cận Sahara của Phi châu, các bệnh truyền nhiễm chiếm gần 80% nguyên nhân gây ung thư ở phụ nữ.
Cơ hội thay đổi
Bác sĩ Andre Ilbawi, trưởng nhóm kiểm soát ung thư tại WHO, cho biết nghiên cứu này là một “tin vui”. Tại sao? Vì nó chứng minh rằng ung thư không phải lúc nào cũng là định mệnh. Chúng ta có thể hành động.
“Mục tiêu của chúng tôi là đưa tỷ lệ ung thư có thể phòng ngừa được xuống gần mức số không nhất có thể,” ông nói.
Các quốc gia cần phải có những chính sách phù hợp, chẳng hạn như kiểm soát thuốc lá chặt chẽ hơn hoặc mở rộng chương trình chích ngừa, để nắm bắt cơ hội mạnh mẽ này nhằm giảm bớt gánh nặng bệnh tật cho nhân loại.
Nguồn: BBC News
