Chúng ta thường nghĩ rằng những người trẻ tuổi hoặc trung niên – thế hệ có trình độ học vấn cao và khả năng tiếp cận công nghệ tốt – sẽ không gặp khó khăn trong việc đọc hiểu các thông tin căn bản. Thế nhưng, bạn đã bao giờ rời khỏi phòng mạch bác sĩ mà trong lòng vẫn đầy băn khoăn về việc phải uống thuốc như thế nào vào ngày mai chưa? Nếu câu trả lời là có, bạn không hề cô đơn.
Một nghiên cứu dài hạn mang tên dự án MidCog, được thực hiện bởi các nhà khoa học tại Đại học Northwestern (Chicago, Mỹ) và vừa được công bố trên tạp chí y khoa Journal of General Internal Medicine, đã đưa ra một kết quả đáng kinh ngạc: Khoảng một phần ba người thuộc thế hệ Millennials và Gen X (trong độ tuổi từ 35 đến 64) gặp khó khăn trong việc hiểu và thi hành các hướng dẫn y tế căn bản, bao gồm cả việc đọc nhãn hộp thuốc.
Những con số biết nói
Để đánh giá mức độ am hiểu về y tế, các nhà nghiên cứu đã tiến hành kiểm tra trên khoảng 1,000 bệnh nhân đang chăm sóc sức khỏe ban đầu tại khu vực Chicago. Các tình nguyện viên được yêu cầu thực hiện những bài thử nghiệm đơn giản như đọc nhãn dinh dưỡng hoặc giải quyết các tình huống quản trị sức khỏe hằng ngày.
Kết quả ghi nhận:
- 13.2% số người tham gia có mức độ am hiểu y tế ở mức thấp rõ rệt.
- 19.3% ở mức độ mấp mé (giới hạn nguy cơ).
- Tổng cộng có gần 33% người trưởng thành thuộc nhóm tuổi này vật lộn với các tác vụ y tế thường nhật.
Tại sao “Uống 2 lần mỗi ngày” lại khó đến thế?
Bà Abigail Vogeley, nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành tâm lý học thần kinh tại Đại học Northwestern và là tác giả chính của nghiên cứu, giải thích rằng vấn đề nằm ở sự phức tạp của hệ thống y tế chứ không hẳn là do năng lực cá nhân.
Hãy thử tưởng tượng một tình huống thực tế: Bạn được kê toa 3 loại thuốc khác nhau.
- Chai thứ nhất ghi: “Uống 2 lần mỗi ngày”.
- Chai thứ hai ghi: “Uống mỗi 12 tiếng”.
- Chai thứ ba ghi: “Uống sau khi ăn no”.
Đối với một người đang phải đi làm, chăm sóc gia đình và đối diện với áp lực cuộc sống, việc sắp xếp thời gian để uống đúng liều, tránh các cảnh báo tương tác thuốc và không bỏ sót mũi thuốc nào trở thành một bài toán sắp xếp lịch trình vô cùng phức tạp. Nhiều người tham gia thử nghiệm đã lấy sai liều lượng hoặc bỏ qua các cảnh báo quan trọng trên nhãn chai.
Ý kiến từ cộng đồng và các chuyên gia
Nghiên cứu này ngay lập tức nhận được sự quan tâm và thảo luận sôi nổi trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, X (Twitter) và YouTube từ cả cộng đồng quốc tế lẫn các diễn đàn y khoa.
- Góc nhìn từ các dược sĩ và bác sĩ: Nhiều chuyên gia y tế chia sẻ trên X rằng nhãn thuốc hiện nay thường sử dụng ngôn từ quá mang tính chuyên môn hoặc quá mơ hồ. Việc thiếu sự nhất quán giữa các nhà thuốc, các bác sĩ và các bệnh viện khiến người bệnh dễ bị rối trí.
- Ý kiến từ người dân: Nhiều người dùng thuộc thế hệ Millennials thừa nhận họ thường xuyên phải tra cứu lại Google hoặc gọi điện thoại hỏi người thân vì chữ trên nhãn thuốc quá nhỏ và hướng dẫn không rõ ràng về giờ giấc cụ thể.
Giáo sư Michael Wolf, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Ứng dụng về Già hóa tại Northwestern, nhấn mạnh:
“Tuổi trung niên là giai đoạn các vấn đề sức khỏe kinh niên như cao huyết áp, tiểu đường và mỡ trong máu bắt đầu xuất hiện. Đây cũng là lúc các thói quen sinh hoạt định hình cho tuổi già. Nếu không giúp người dân hiểu rõ cách tự chăm sóc bản thân từ giai đoạn này, hậu quả về sau sẽ rất lớn.”
Câu hỏi đặt ra: Giải pháp nào cho tương lai?
Nghiên cứu này không nhằm mục đích chỉ trích người bệnh, mà là một lời báo động hướng về hệ thống y tế công cộng. Chúng ta cần tự đặt câu hỏi: Liệu ngôn ngữ trên các văn bản y tế đã đủ đơn giản chưa? Tại sao không chuẩn hóa nhãn thuốc bằng những bước hướng dẫn rõ ràng, trực quan bằng hình ảnh hoặc biểu đồ thời gian thay vì các dòng chữ nhỏ li ti?
Dự án MidCog sẽ tiếp tục theo dõi các tình nguyện viên này theo thời gian để xem liệu những trở ngại trong việc thi hành hướng dẫn y tế ở tuổi trung niên có dẫn đến các hệ quả sức khỏe nghiêm trọng hơn khi họ về già hay không. Từ đó, các nhà khoa học hy vọng sẽ tìm ra phương cách giúp mọi người tiếp cận và quản trị sức khỏe của mình một cách hiệu quả và an toàn hơn.
Theo: Gizmodo, Journal of General Internal Medicine
