Cà rốt có tên tiếng Anh là carrot, tên khoa học là Daucus carota subsp. Sativus.
Cà rốt là cây mùa mát. Ở Nam California, có thể bắt đầu gieo từ cuối mùa Hè sang mùa Thu, rồi tiếp tục trồng trong mùa Đông và đầu mùa Xuân.
Nếu gieo vào tháng Tám khi trời còn nóng, nên chọn nơi có nắng buổi sáng và được che bớt nắng gắt vào buổi chiều. Điều quan trọng nhất là không để lớp đất mặt bị khô trong thời gian hạt đang nảy mầm.
Cà rốt thường cần khoảng hai đến ba tháng từ lúc gieo hạt đến khi thu hoạch, tùy giống và điều kiện thời tiết. UC IPM cho biết nhiều giống có thể thu hoạch vào khoảng 90 ngày sau khi gieo.
Trồng cà rốt ở đâu?
Có thể trồng cà rốt trong luống rau ngoài vườn, thùng gỗ hay chậu có lỗ thoát nước.
Đối với giống cà rốt dài, đất hoặc chậu nên sâu ít nhất khoảng 12 inch. Nếu chậu cạn hoặc đất nặng, nên chọn giống ngắn như Chantenay, Parisian hoặc các giống được ghi là thích hợp trồng trong chậu.
Không nên trồng ở nơi nước đọng sau khi tưới. Đất quá ẩm kéo dài có thể làm củ bị thối và tạo điều kiện cho sên, ốc cùng một số bệnh ở rễ phát triển.
Cà rốt cần bao nhiêu nắng?
Cà rốt phát triển tốt nhất khi nhận được ít nhất sáu giờ nắng mỗi ngày.
Trong mùa mát, có thể trồng ở nơi có nắng gần như cả ngày. Khi gieo vào cuối mùa Hè ở Nam California, nắng buổi chiều quá nóng có thể làm đất khô rất nhanh. Có thể dùng lưới che nắng nhẹ trong giai đoạn đầu, nhưng phải tháo ra hoặc nâng cao khi cây đã mọc để cây nhận đủ ánh sáng.
Thiếu nắng, lá có thể phát triển yếu và củ chậm lớn.
Chuẩn bị đất
Đây là bước quan trọng nhất khi trồng cà rốt.
Đất nên được xới sâu khoảng 10 đến 12 inch. Nhặt bỏ đá, rễ cây cũ và những cục đất cứng. Sau khi xới, dùng tay bóp nhỏ đất và san mặt luống tương đối bằng phẳng.
Cà rốt thích đất thịt pha cát, tơi, thoát nước tốt. Đất sét vẫn có thể trồng được nếu không bị nén chặt, nhưng nên chọn giống củ ngắn. Độ pH thích hợp vào khoảng 6 đến 7.
Có thể trộn thêm compost để cải thiện cấu trúc đất. Không nên trộn phân chuồng còn mới hoặc bón quá nhiều phân giàu đạm ngay trước khi gieo. Đất quá giàu đạm có thể làm phần lá phát triển mạnh trong khi củ nhỏ hoặc dễ phân nhánh.
Gieo hạt hay trồng cây con?
Cà rốt nên được gieo hạt trực tiếp tại nơi cây sẽ lớn. Không nên ươm trong khay rồi bứng ra trồng vì rễ non rất dễ bị cong hoặc tổn thương khi di chuyển.
Tưới ẩm đất trước khi gieo. Tạo một rãnh rất nông, sâu khoảng ¼ inch. Rải hạt thưa dọc theo rãnh rồi phủ một lớp đất mịn thật nhẹ lên trên.
Hạt cà rốt rất nhỏ, dễ rơi thành từng cụm. Có thể trộn hạt với một ít cát khô để rải đều hơn.
Cà rốt nảy mầm khá chậm. Cây có thể bắt đầu mọc sau khoảng một đến hai tuần, nhưng trong điều kiện không thuận lợi có thể mất đến ba tuần. Trong suốt thời gian này, mặt đất phải luôn hơi ẩm.
Có thể phủ lên hàng gieo một lớp vải che luống mỏng, tấm bố hoặc một miếng bìa nhẹ để giữ ẩm. Phải kiểm tra mỗi ngày và tháo lớp phủ ngay khi thấy cây bắt đầu nhú lên.
Khoảng cách giữa các cây
Khi cây có hai hoặc ba lá thật, cần tỉa bớt những cây mọc quá sát nhau.
Giữ khoảng cách khoảng hai inch giữa các cây. Những giống củ lớn có thể cần khoảng cách rộng hơn đôi chút. Cây mọc quá dày sẽ cạnh tranh nước, ánh sáng và dinh dưỡng, khiến củ nhỏ hoặc không phát triển đúng kích thước.
Khi tỉa, nên dùng kéo nhỏ cắt cây dư sát mặt đất thay vì nhổ mạnh. Việc kéo cây lên có thể làm xê dịch hoặc tổn thương rễ của những cây được giữ lại.
Tưới nước & bón phân
Trong giai đoạn hạt chưa mọc, nên tưới nhẹ một hoặc hai lần mỗi ngày nếu thời tiết nóng và mặt đất mau khô. Dùng vòi phun sương hoặc tia nước thật nhẹ để tránh làm hạt trôi khỏi hàng.
Sau khi cây đã mọc, giảm số lần tưới nhưng tưới sâu hơn. Mục tiêu là giữ đất ẩm đều, không để đất lúc quá khô, lúc lại sũng nước.
Hạt cà rốt đặc biệt nhạy cảm với tình trạng lớp đất mặt bị khô hoặc đóng váng. Độ ẩm ổn định giúp hạt nảy mầm đều và cây con chui lên khỏi mặt đất dễ dàng hơn.
Tưới thất thường trong giai đoạn củ đang lớn có thể làm củ nứt hoặc phát triển không đều.
Tránh bón quá nhiều phân đạm. Một luống cà rốt có lá xanh um chưa chắc đã cho củ lớn. Đôi khi cây dành gần hết sức để nuôi lá, còn phần củ dưới đất vẫn nhỏ như chiếc bút chì.
Chăm sóc trong mùa nóng
Khó khăn lớn nhất khi gieo cà rốt vào cuối mùa Hè ở Nam California là giữ cho mặt đất không bị khô.
Có thể phủ một lớp compost thật mỏng hoặc vật liệu phủ nhỏ quanh hàng cây sau khi cây đã mọc. Không phủ dày lên cây con.
Khi có đợt nóng, nên tưới vào sáng sớm. Nếu đất khô nhanh vào buổi chiều, kiểm tra lại và tưới bổ sung thật nhẹ. Lưới che nắng khoảng 30% có thể giúp bảo vệ cây non, nhưng không nên để cây thiếu ánh sáng kéo dài.
Khi thời tiết dịu hơn, tháo lưới để cây nhận đủ nắng.
Bệnh thường gặp
Cà rốt trong vườn nhà có thể bị rệp, sâu cắt, bọ nhảy, ruồi cà rốt, sên, ốc hoặc tuyến trùng gây hại.
Rệp thường tập trung trên lá non. Với cây đủ cứng cáp, có thể dùng vòi nước xịt rệp rơi khỏi cây. Trong nhiều trường hợp, thiên địch trong vườn có thể giúp kiểm soát rệp mà không cần dùng thuốc.
Nếu cây con bị mất ngang thân vào ban đêm, nên kiểm tra sâu cắt, sên hoặc ốc. Giữ luống sạch cỏ, tránh để lá mục chất đống sát cây và không để mặt đất sũng nước suốt đêm.
Củ bị nổi u, có nhiều rễ phụ hoặc phát triển méo mó có thể liên quan đến tuyến trùng. Tuyến trùng gây nốt sần ở rễ là một trong những loại gây hại đáng chú ý đối với cà rốt tại California.
Thu hoạch
Quan sát phần vai củ ngay sát mặt đất. Khi vai củ đạt đường kính phù hợp với giống đang trồng, có thể nhổ thử một củ để kiểm tra.
Trước khi thu hoạch, tưới nhẹ hoặc chờ sau một lần tưới để đất mềm. Nắm sát gốc lá và kéo thẳng lên. Với đất nặng, nên dùng bay nhỏ làm lỏng đất bên cạnh để tránh làm gãy củ.
Nếu phần đầu củ nhô khỏi mặt đất, nên vun một ít đất lên che lại. Ánh sáng có thể làm phần vai củ chuyển sang màu xanh và có vị không ngon.
Sau khi nhổ, cắt bỏ phần lá nếu chưa dùng ngay. Lá tiếp tục thoát nước và có thể làm củ nhanh mềm.
Những lỗi thường gặp
Hạt không mọc: Nguyên nhân thường là mặt đất bị khô trong lúc hạt nảy mầm, hạt bị gieo quá sâu hoặc mặt đất đóng thành lớp váng cứng.
Củ cong hoặc chia nhiều nhánh: Đất có đá, bị nén chặt, có phân chuồng chưa hoai hoặc rễ non từng bị tổn thương.
Củ rất nhỏ: Cây mọc quá dày, thiếu nắng, thiếu nước hoặc được thu hoạch quá sớm.
Lá tốt nhưng củ không lớn: Đất có quá nhiều đạm hoặc cây bị trồng quá sát nhau.
Củ nứt: Đất bị khô lâu rồi đột ngột nhận quá nhiều nước.
Vai củ bị xanh: Phần đầu củ nhô khỏi mặt đất và tiếp xúc với ánh sáng.
