Vào thứ Tư, ngày 30 tháng 9 năm 2026, một tòa án tại Nhật Bản đã đưa ra phán quyết đầu tiên tại quốc gia này công nhận rằng giọng nói được pháp luật bảo vệ tương tự như quyền hình ảnh cá nhân. Tuy nhiên, Tòa án Công lý Quận Tokyo đã bác bỏ yêu cầu của nguyên đơn, diễn viên lồng tiếng Kenjiro Tsuda, về việc buộc người quản trị TikTok phải gỡ bỏ các video dùng AI giả giọng ông.
Khởi nguồn của vụ kiện: AI và ranh giới quyền cá nhân
Diễn viên Kenjiro Tsuda là một tên tuổi lớn, được nhiều người biết đến nhất qua vai diễn Kento Nanami trong bộ phim hoạt hình “Jujutsu Kaisen”. Vụ việc bắt đầu khi một người dùng ẩn danh đăng tải 188 đoạn video trên nền tảng mạng xã hội từ tháng 7 năm 2024 đến tháng 9 năm 2025. Các video này khai thác những chủ đề như truyền thuyết đô thị, chuyện huyền bí và kiến thức vụn vặt, được dẫn truyện bằng một giọng nói AI vô cùng giống với chất giọng trầm ấm của ông Tsuda.
Tại sao một người lại muốn sao chép giọng nói của người khác? Theo các tường trình, người đăng tải ẩn danh này đã thu về khoản lợi tức từ 500.000 đến 750.000 yen (tương đương 3.200 đến 4.800 Mỹ kim) mỗi tháng. Nguyên đơn lập luận rằng người này đã lợi dụng đặc trưng giọng nói của ông để tăng giá trị thương mại và đánh lừa khán giả. Điều này đặt ra một câu hỏi căn bản: Liệu sự phát triển của công nghệ tối tân có cho phép bất kỳ ai sao chép nhân dạng của người khác để kiếm tiền mà không cần xin phép?
Lập luận của các bên và quyết định của tòa án
Trong quá trình giải quyết sự việc, các bên đã đưa ra những quan điểm hoàn toàn trái ngược:
- Phía nguyên đơn (Kenjiro Tsuda): Một cuộc phân tích âm thanh cho thấy có sự tương đồng rất mạnh mẽ giữa giọng nói của ông và giọng AI trong các video, gây hiểu lầm cho người xem.
- Phía bị đơn và người quản trị TikTok: Đại diện TikTok cho rằng đoạn dẫn truyện chỉ sử dụng một “giọng nam tiêu chuẩn” và sẽ không bị nhầm lẫn với ông Tsuda. Trong khi đó, người đăng tải khẳng định AI được huấn luyện từ giọng nói của một người bạn chứ không phải của nam diễn viên.
- Yếu tố pháp lý dẫn đến việc bác bỏ: Cả người đăng và TikTok đều biện hộ rằng vụ kiện không có cơ sở để tiếp tục vì tài khoản vi phạm đã bị xóa vào ngày 29 tháng 6.
Thẩm phán Aya Takahashi nhận định rằng việc sử dụng trái phép giọng nói của người biểu diễn nhằm mục đích khai thác sức hút thương mại có thể cấu thành hành vi vi phạm quyền nhân thân. Dẫu vậy, vì các video đã không còn tồn tại, tòa án đành bác bỏ yêu cầu gỡ bỏ từ phía nam diễn viên.
Hiện tại, Nhật Bản chưa có đạo luật nào quy định rõ ràng về quyền giọng nói. Dù vậy, Bộ Tư pháp nước này gần đây đã đưa ra các hướng dẫn chỉ thị rằng việc đăng tải các video lên mạng xã hội sử dụng giọng nói giống người thật để kiếm tiền có thể vi phạm quyền cá nhân.
Danh sách các nguồn tham khảo:
- The Japan Times – https://www.japantimes.co.jp/news/2026/09/30/japan/crime-legal/voice-actor-lawsuit-ai-tiktok/
- Channel News Asia – https://www.channelnewsasia.com/east-asia/japan-tiktok-ai-human-voice-protected-kenjiro-tsuda-6420901
- Automaton Media – https://automaton-media.com/en/news/voice-actor-kenjiro-tsudas-lawsuit-over-ai-voice-cloning-dismissed-but-ruling-sets-important-precedent-for-protecting-seiyuu-voices-in-japan/
