CHÂN NHÃ UYỂN
Sư ông Thích Nhất Hạnh sinh ngày 11/10/1926. Ngày tháng năm hôm nay của chúng ta đang là năm 2026. Từ 1926 đến 2026 đúng 100 năm rồi!
Viết lên trang giấy con số một rồi đến con số không và thêm một số không nữa ta được con số 100. Đây là một số đẹp vì nó được kết hợp bởi hai con số nguyên đầu tiên, số không và số một. Thời gian 100 năm trôi qua đối với đời người là vừa đủ dài và đẹp hư chữ viết thành con số đó. Nhưng với sư ông Thích Nhất Hạnh của chúng ta thì 100 năm này rất lớn chuyện. Vì thật là nhiều chuyện để nói về sư ông.
Sư ông Nhất Hạnh là một người Việt Nam, qua hình dáng một nhà sư, một giáo sư, giảng sư, một nhà cách mạng trong tôn giáo, một nhà văn, nhà thơ, nhà hoạt động cho hòa bình. Nếu nhìn sư ông qua nhiều lớp áo kể trên thì hẳn là một người có tám đầu và 16 tay. Nhưng không Sư ông chúng ta cũng chỉ có 1 đầu và 2 tay mà thôi!
Sư ông chỉ khác người đời ở chỗ “ý tưởng” và “hành động.” Bộ não Sư ông làm việc vô cùng nhanh và nhạy bén để rồi chuyển ý tưởng thành ước nguyện, và kế đến là hành động, tạo thành phong trào lan truyền trong Phật tử chúng sinh. Do là vậy nên Sư ông bèn được người đời khoác lên người nhiều tên gọi:
Nhà sư
Thầy Thích Nhất Hạnh xuất gia năm ông 16 tuổi tại chùa Từ Hiếu với Thầy Thanh Quý Chân Thật. Pháp danh là Trừng Quang, pháp tự Phùng Xuân. Do pháp tự có được, hình như Sư ông gặp được mùa Xuân kể từ ngày ấy và rồi nở rộ những thành quả sau này. Thầy Thích Nhất Hạnh là sự tiếp nối của Trúc Lâm đại sĩ, thiền sư Lâm Tế, thiền sư Liễu Quán và thiền sư Nhất Định.
Từ năm 1964 trở đi, cuộc đời tu của thầy Thích Nhất Hạnh gặp nhiều sóng gió. Dù là một nhà sư nhưng với tư tưởng rộng mở, nhanh chóng nắm bắt tình hình rối ren của đất nước và thế giới. Thiền sư Thích Nhất Hạnh nhìn ra vấn đề, rồi suy ngẫm và tiến đến hành động đấu tranh. Đấu tranh không chỉ cho Phật tử mà cho cả người dân Việt Nam. Sư ông bị chính quyền sở tại nghi ngờ và ngược lại người cộng sản phương Bắc cũng chẳng đồng lòng. Do vậy cuộc đời tu của Sư ông không phẳng lặng một chút nào. Có nhiều biến cố đã xảy ra khiến Sư ông phải sống lưu vong.
Với lòng nhiệt huyết tu và ước nguyện tu để độ đời, Sư ông đã thành lập pháp môn Làng Mai và tu viện Làng Mai tại làng Thénac, thung lũng sông Dordogne miền Nam nước Pháp. Pháp môn Làng Mai nay đã rất quen thuộc với mọi người trên khắp thế giới. Họ đã thực tập được việc quay về với hơi thở mỗi khi có sự bực tức, buồn phiền, không như ý; đi với những bước chân luôn được nhận biết; mỗi muỗng thức ăn được đưa vào miệng nhai đều được thưởng thức tận tình và cả từng ngụm nước uống khi tiếp xúc trong miệng với lưỡi. Nói tóm lại là tất cả mọi động tác thường ngày của một người đang sống đều được soi rõ.
Sư ông Nhất Hạnh đã đem đạo Phật từ phương Đông đi vào đời sống người phương Tây. Dẫu nơi ấy có các ngành khoa học kỹ thuật, y khoa, công nghiệp tiến bộ rất nhanh, nhưng con người lại có nhiều áp lực và bất lực. Pháp môn Làng Mai giúp con người giảm đi những căng thẳng, áp lực của xã hội đè lên con người.
Đến nay, pháp môn Làng Mai đã trải dài từ Á châu sang Âu châu và Mỹ châu. Tại Việt Nam: Chùa Từ Hiếu, Ni Xá Diệu Trạm; tại Thái Lan: tu viện Làng Mai – Thái; tại Hong Kong: Viện Phật Học Ứng Dụng Châu Á, chùa Trúc Lâm, chùa Liên Trì; tại Úc: tu viện Sơn Tuyền, tu viện Nhập Lưu; tại Pháp: Làng Mai – Pháp gồm Xóm Thượng, Xóm Hạ, Xóm Mới, Tu viện Suối Tuệ; tại Đức: Viện Phật Học Ứng Dụng Châu Âu; tại Bắc Mỹ: tu viện Mộc Lan, tu viện Bích Nham, tu viện Lộc Uyển, và Làng Cây Phong.
Giáo sư – Giảng sư
Từ năm 1959 đến 1961, thầy Thích Nhất Hạnh đứng bục giảng dạy trong nhiều khóa tu Phật giáo tại nhiều ngôi chùa ở Sài Gòn.
Năm 1964, thầy Thích Nhất Hạnh cùng các Nhà Sư chùa Ấn Quang lập học viện Phật Giáo Việt Nam. Đây là một viện đại học tư thục, tập trung nghiên cứu về Phật giáo, văn hóa ngôn ngữ Việt Nam. Tại đây thầy Thích Nhất Hạnh chủ trì dạy môn Giáo lý Phật giáo và Bát Nhã Ba La Mật Đa. Sau này trường được đổi tên là Viện Đại Học Vạn Hạnh, nhưng vẫn có sự đóng góp tích cực của những bậc tư tưởng sáng chói như Viện trưởng Thích Minh Châu, thầy Tuệ Sỹ, thầy Lê Mạnh Thát, ni sư Trí Hải, ông Phạm Công Thiện…
Cho đến ngày xuôi tay, Sư ông Thích Nhất Hạnh không ngừng khoác áo nhà sư đứng giảng Phật pháp. Ngài luôn là vị Giảng sư đầy nhiệt huyết.
Nhà cách mạng tôn giáo
Năm 1949, thầy Thích Nhất Hạnh rời Huế vào Sài Gòn vừa tu học Phật và ghi danh học Đại học Văn Khoa. Năm 1954, Sư ông khởi nghiệp viết văn, cộng tác với văn đàn Phật Giáo Việt Nam, Tổng hội Phật Giáo Việt Nam và lấy bút hiệu Thích Nhất Hạnh.
Sư ông được biết đến qua những bài viết về cách tân Phật giáo. Sư ông hoạt động cùng với ban giám đốc học đường Ấn Quang, đổi mới chương trình học. Có nghĩa là tăng ni được học chương trình Phật học song song với kiến thức thường hằng ngoài đời được giảng dạy tại các trường trung học. Và tìm cách giúp cho tăng ni trẻ xuất gia được nhiều dễ dàng trong việc ăn ở khi đang tu học Phật.
Năm 1966, Sư ông lập ra dòng tu Tiếp Hiện. Đây là tư tưởng rất mới của Phật giáo. Người tu cần ra đời, dấn thân vào đời để giúp người. Các nhà tu trước đây chỉ sinh hoạt và hoằng pháp ngay tại chùa. Phật tử đến chùa thì họ mới tiếp xúc được Phật pháp. Nay với tư tưởng Tiếp Hiện thì người tu ra ngoài xã hội, cộng tác với cư sĩ thực hiện nhiều chương trình giúp người. Như thành lập các lớp học bình dân, giúp dân vùng quê xây dựng sửa chữa nhà cửa và nhiều việc khác khi người dân cần giúp.
Cư sĩ thọ giới Tiếp Hiện là một hình thức đạo Phật xuống núi độ đời. Cư sĩ thọ 14 Giới Tiếp Hiện, vẫn sống như người đời nhưng cống hiến nhiều thời gian cho việc giúp người. Trường Thanh Niên Phụng Sự Xã Hội được thành lập để huấn luyện các thanh niên có tư tưởng từ bi và muốn giúp đời là vậy. Nhưng thời gian hoạt động của trường không được dài lâu vì chính quyền không cho phép vì nghi ngờ tính chính trị của nó.
Số người thọ giới Tiếp Hiện ngày nay có mặt khắp thế giới, lên nhiều ngàn người, với trên 42 quốc tịch. 14 giới Tiếp Hiện được giảng dạy qua các khóa tu tại các trung tâm thuộc Làng Mai để Phật tử cư sĩ có được kiến thức căn bản về Phật học.
Nhà văn – Nhà thơ
Khi rời Huế vào Sài Gòn tu và học là lúc Sư ông Nhất Hạnh trở thành nhà văn. Nghiệp viết văn đến với Sư ông do vì nhu cầu tài chính cho các chương trình xã hội và ước nguyện độ đời của mình. Sư ông đã xuất bản nhiều hơn 100 đầu sách ở thể loại truyện, thơ, khảo luận. Có nhiều sách được dịch sang Pháp ngữ, Anh ngữ và nhiều ngôn ngữ khác.
Những tác phẩm được Sư ông viết ra đều mang tư tưởng Phật và kinh tạng, giáo lý nhà Phật. Những dòng chữ khi qua ngòi bút của Sư ông thì tất cả những điều khó hiểu nhất như Kinh Diệu Pháp Liên Hoa, hay Chú Lăng Nghiêm… đều trở thành đơn giản nhất và dễ hiểu nhất.
Ngoài ra chúng ta còn thấy rõ tâm tư Sư ông Nhất Hạnh qua văn và thơ là những nỗi đau chiến tranh của người Việt Nam. Nỗi buồn chiến tranh vì anh em trong cùng một nước, một nhà mà bắn giết nhau. Nỗi đau của người Việt Nam hằng thế kỷ thiếu vắng sự thanh bình, sự thương yêu, sự đùm bọc chăm sóc lẫn nhau.
Tất cả những tác phẩm của Sư ông Nhất Hạnh đều gói trọn về đề tài Hòa Bình và lòng Từ Bi đang thiếu vắng trong loài người nói chung và người Việt Nam nói riêng: Tình Người, Nẻo Về Của Ý, Am Mây Ngủ, Bưởi, Tố, Đường Xưa Mây Trắng, Văn Lang Dị Sử, Cánh Cửa Hòa Bình, Hoa Sen Trong Biển Lửa, Đừng Quên Xin Đừng Vội Quên, Nhìn Kỹ Quê Hương, Tiếng Đập Cánh Loài Chim Lớn, Bông Hồng Cài Áo, Đạo Phật Đi Vào Cuộc Đời, Đạo Phật Ngày Nay, Nói Với Tuổi Hai Mươi, Đạo Phật Hiện Đại Hóa, Đạo Phật Ngày Mai, Nẻo Vào Thiền Học, Phép Lạ Của Sự Tỉnh Thức, Đi Như Một Dòng Sông, An Lạc Từng Bước Chân, Trái Tim Của Bụt, Kinh Kim Cương: Gươm Báu Chặt Đứt Phiền Não, Từng Bước Nở Hoa Sen, Không Diệt Không Sinh Đừng Sợ Hãi… và còn nhiều tên sách khác chưa được ghi ra đây.
Nhìn số lượng sách được in, bài viết được đăng trên các báo cho thấy Sư ông Nhất Hạnh có một trí não siêu việt và sức sáng tác vô cùng. Chúng ta không thể tưởng tượng được với ngần ấy năm tháng và ngần ấy tác phẩm thì Sư ông đã dùng hết bao nhiêu năng lượng và sức lực để làm! Câu hỏi này đặt ra mà câu trả lời thì chưa có vì khoa học chưa chứng minh được sức mạnh lòng từ bi và năng lực làm việc nối kết với nhau như thế nào và ra làm sao để có được thành quả như vậy!
Nhà hoạt động hòa bình
Vì rằng là một nhà sư có tư tưởng vào đời và cứu đời, nên Sư ông Thích Nhất Hạnh đã đấu tranh cho hòa bình rất nhiều. Khởi sự Sư ông đấu tranh cho Phật giáo và Phật tử Việt Nam. Sư ông bị chính phủ Việt Nam Cộng Hòa – Đệ I không đồng ý, nên phải chịu sống đời lưu vong. Khi ở ngoài nước Việt Nam, Sư ông lại tiếp tục kêu gọi hòa bình cho người trong nước. Sư ông luôn mong mỏi và tranh đấu hòa bình cho những người còn ở lại đất nước quê hương Việt Nam xa xôi kia. Nên vào năm 1967, mục sư Martin Luther King Jr. đã đề cử Sư ông giải Nobel Hòa Bình. Tuy không được nhận giải Nobel, nhưng danh tiếng Sư ông Thích Nhất Hạnh đã đánh động thế giới rất nhiều.
Sau biến cố 1975, Sư ông Thích Nhất Hạnh đã thành lập “Con thuyền cứu nạn” ở biển Đông, cứu những người miền Nam Việt Nam, lại một lần nữa bỏ nước ra đi tìm tự do. Phe cộng sản Bắc Việt thắng cuộc. Người cầm quyền đã cư xử tồi tệ với quân dân cán chính miền Nam nên đã có một làn sóng vượt biên, vượt biển để thoát ách cộng sản.
Khi tranh đấu cho hòa bình không được thì Sư ông đã chọn cách cứu vớt và giúp đỡ những người đi tìm kiếm “hòa bình” là vậy!
Tư tưởng Nhất Hạnh
Sư ông Thích Nhất Hạnh cả đời tu và hoằng pháp với tư tưởng mà đức Phật Thích Ca đã rao giảng “Hạnh phúc trong giây phút hiện tại” “Chánh niệm – mindfulness” “Triết lý tương tức” “Biến chuyển khổ đau thành hoa trái.”
Sư ông Thích Nhất Hạnh luôn nhắc nhở Phật tử rằng…
“Ta và đất mẹ không phải là hai thực tại riêng biệt. Đất mẹ chính là ta và ta chính là đất mẹ.
An trú trong giây phút hiện tại là trở về quê hương đích thực của mình. Quê hương đích thực không hề bị giới hạn bởi thời gian, không gian, quốc tịch hay chủng tộc.
Nơi nào không có bùn thì không có sen. Cũng như thế hạnh phúc và khổ đau nương nhau mà phát hiện.”
Là Phật tử thực tập theo pháp môn Làng Mai hẳn rằng ít nhiều chúng ta cũng nếm được chút chút vị “giải thoát” từ Phật qua lời giảng của Sư ông?
Là Phật tử thực tập theo pháp môn Làng Mai hẳn rằng chúng ta đã chọn đúng đường và đi đúng hướng để hòng có được sự an lành, hạnh phúc ngay tại đây, ngay giây phút này và có được sự tự do và tự tại đích thực?
A di Đà Phật… con kính mong Sư ông Thích Nhất Hạnh và pháp môn Làng Mai vẫn luôn là “ngọn đuốc” soi rõ cho người đời sau đọc được tư tưởng của Phật, để mà tự mình có được cuộc sống an lành trong cõi tục.
California, 22/10/2026
Chân Nhã Uyển – Doãn Cẩm Liên
Nguồn
https://langmai.org/cong-tam-quan/dong-tu-tiep-hien/dong-tiep-hien-va-nhung-hoat-dong-dan-than/
https://langmai.org/tang-kinh-cac/tai-lieu/thich-nhat-hanh-quotes/ https://thuvienphatviet.com/nguyen-tho-tran-kiem-doan-lang-mai-43-nam-hoa-khai-chanh-niem/
https://lathu.langmai.org/2022/vi/articles-print-preview/bbt–dia-chi-lien-lac-cua-lang-mai/
Cùng một tác giả: https://www.toiyeutiengnuoctoi.com/category/tac-gia/a-to-h/doan-cam-lien/
