Dịch bệnh Norovirus gia tăng tại Mỹ -

Mùa cúm có thể đã phần nào lùi lại phía sau, nhưng một loại virus gây hại cho đường ruột và có tính lây lan rất cao hiện đang gia tăng tại nhiều khu vực trên khắp nước Mỹ. Các ghi nhận mới nhất cho thấy những người đi bộ đường dài trên cung đường nổi tiếng Pacific Crest Trail ở Nam California đang phải đối phó với sự bùng phát của norovirus. Tuy nhiên, họ không phải là những người duy nhất phải chịu đựng tình trạng này.

Dữ liệu từ nước thải cho thấy làn sóng lây nhiễm mới

Hệ thống giám sát nước thải gần đây đã ghi nhận xu hướng đi lên đến mức “cao” của norovirus ở nhiều tiểu bang, đặc biệt là khu vực Đông Bắc.

Số liệu thống kê: Từ ngày 1 tháng 8 đến ngày 7 tháng 5, chương trình NoroSTAT của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ đã ghi nhận 1.194 đợt bùng phát, so với 2.534 đợt cùng kỳ năm trước — một con số nằm trong mức trung bình của các năm trước.

Bà Amanda Bidwell, giám sát viên chương trình khoa học tại WastewaterSCAN (thuộc Đại học Stanford phối hợp với Đại học Emory), cho biết ở quy mô quốc gia, nồng độ virus trong nước thải suốt 21 ngày qua vẫn giữ virus này ở danh mục CAO. Dù thường được gọi là “bệnh nôn mửa mùa đông”, việc loại virus này tiếp tục kéo dài các đợt bùng phát đến cuối mùa xuân là điều hoàn toàn bình thường.

Bác sĩ Linda Yancey, chuyên gia bệnh truyền nhiễm tại Memorial Hermann khu vực Houston, nhận định rằng đợt bùng phát tại vùng Vịnh San Francisco (California) dù gây chú ý nhưng nhìn chung số lượng ca bệnh trên toàn quốc vẫn ở mức trung bình. CDC cũng xác nhận mức độ hiện tại không cao một cách bất thường so với các mùa dịch trước, dù việc theo dõi lâm sàng có thể bỏ sót nhiều ca tự hồi phục tại nhà.

Sự xuất hiện của chủng đột biến trốn hệ miễn dịch

Tại sao loại virus này lại có thể lây lan mạnh mẽ đến vậy? Câu trả lời nằm ở khả năng biến đổi liên tục của chúng. Hiện tại, có nhiều chủng norovirus cùng lưu hành. Bên cạnh chủng GII.4 vốn quen thuộc nhiều năm qua, chủng đột biến GII.17 đang trở nên phổ biến hơn.

Khả năng né tránh miễn dịch: Chủng GII.17 có khả năng lén lút vượt qua hệ miễn dịch của cơ thể do con người chưa có nhiều cơ hội tiếp xúc với nó trước đây.
Tỷ lệ áp đảo: Trong giai đoạn năm 2024–2025, GII.17 đã vượt qua GII.4 để trở thành chủng chính yếu tại Mỹ, chiếm khoảng 75% số ca bùng phát.
Triệu chứng: Dù chủng mới không có độc lực tự thân cao hơn hay gây triệu chứng khác biệt, việc thiếu hụt miễn dịch cộng đồng khiến nó dễ dàng tấn công và lây nhiễm từ người này sang người khác.

Tác động từ việc di chuyển và thời tiết nắng nóng

Bác sĩ Aaron Glatt từ Mount Sinai South Nassau giải thích rằng norovirus có thể đạt đỉnh vào cuối mùa xuân và có tốc độ lây lan vô cùng đáng sợ. Với khả năng lây lan tương tự như bệnh sởi, một người nhiễm norovirus có thể lây cho trung bình tới 7 người khác.

Bác sĩ Scott Roberts tại Trường Y thuộc Đại học Yale bổ sung rằng sự gia tăng lưu lượng di chuyển vào các dịp lễ đưa những nhóm người lớn vào không gian tiếp xúc gần. Đồng thời, khi nhiệt độ ngoài trời tăng cao, con người có xu hướng ở lại trong các phòng kín có máy điều hòa, vô tình tạo điều kiện cho virus phát tán nhanh chóng trong môi trường chật hẹp. Thêm vào đó, khả năng miễn dịch của con người đối với norovirus thường không kéo dài lâu.

Con đường lây truyền và cách bảo vệ bản thân

Norovirus thường xuất hiện nhiều từ tháng 11 đến tháng 5 ở Bắc bán cầu. Virus này thường tấn công mạnh ở những nơi tập trung đông người như tàu du lịch, thông qua các con đường:

Tiếp xúc trực tiếp với người đang nhiễm bệnh.
Chạm tay vào bề mặt bị nhiễm khuẩn rồi đưa lên miệng.
Tiêu thụ thực phẩm nhiễm bẩn (do người nấu bị bệnh thực hiện) hoặc uống nguồn nước chưa được giải quyết, khử trùng đúng cách. Các món ăn lạnh sẵn như salad, bánh mì kẹp có nguy cơ lây nhiễm rất cao.

Triệu chứng điển hình

Các dấu hiệu như nôn mửa, tiêu chảy và đau bụng thường xuất hiện từ 12 đến 48 giờ sau khi tiếp xúc với mầm bệnh. Điểm đặc trưng nhất của norovirus là tình trạng nôn mửa dữ dội. Phần lớn người trưởng thành khỏe mạnh có thể tự bình phục sau vài ngày, nhưng họ vẫn có khả năng phát tán virus ra môi trường trong tối đa hai tuần sau đó.

Khuyến cáo phòng ngừa và hỗ trợ điều trị

Không dùng kháng sinh: Do bệnh xuất phát từ virus nên thuốc kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng.
Bù nước đúng cách: Nên sử dụng các dung dịch bù nước chuyên dụng (như Oresol) thay vì nước uống thể thao, trừ các trường hợp mất nước nhẹ. Khi bị mất nước nghiêm trọng, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế để truyền dịch.
Theo dõi đối tượng rủi ro: Trẻ nhỏ và người cao tuổi cần được giám sát chặt chẽ các dấu hiệu mất nước như khô miệng, tiểu ít, chóng mặt khi đứng dậy.
Vệ sinh nghiêm chỉnh: Hãy rửa tay thật sạch bằng xà phòng và nước. Cần lưu ý rằng các loại nước rửa tay diệt khuẩn dạng gel thường không có tác dụng đối với norovirus. Đối với bề mặt vật dụng, hãy áp dụng các chất tẩy rửa chuyên dụng được chứng nhận có khả năng tiêu diệt loại virus này.

Nguồn tham khảo: