Một thẩm phán liên bang ở Boston hôm Thứ Hai, 8 Tháng Sáu, 2026, đã chặn chính sách buộc một số hồ sơ H-1B mới phải kèm khoản thanh toán $100,000, gọi đây là hành động vượt quá thẩm quyền của Hành Pháp và không hợp pháp nếu không có Quốc Hội cho phép.
Phán quyết này lập tức trở thành một tin lớn đối với các công ty, đại học, bệnh viện, nhà nghiên cứu, sinh viên quốc tế, và nhiều gia đình di dân đang theo dõi con đường làm việc hợp pháp tại Hoa Kỳ.
H-1B là loại visa dành cho lao động chuyên môn, thường áp dụng cho những công việc đòi hỏi ít nhất bằng cử nhân trong một ngành liên quan. Trong đời sống thường ngày, người ta hay nghĩ đến kỹ sư điện toán, chuyên viên công nghệ, nhà phân tích dữ liệu. Nhưng H-1B không chỉ thuộc về Silicon Valley. Nó còn có mặt trong bệnh viện, trường đại học, phòng thí nghiệm, công ty kỹ thuật, ngành tài chính, và nhiều cơ sở cần người có chuyên môn cao mà thị trường lao động trong nước không luôn luôn đáp ứng đủ.
Vì vậy, khi chính quyền Trump hồi Tháng Chín, 2025, công bố một khoản phí $100,000 cho một số hồ sơ H-1B mới, phản ứng không chỉ đến từ giới công nghệ.
Các tiểu bang, trường đại học, bệnh viện, tổ chức nghiên cứu và giới chủ lao động đều nhìn thấy một điều: nếu một hồ sơ tuyển dụng phải gánh thêm $100,000, cánh cửa vào Mỹ của nhiều người trẻ có năng lực có thể đóng lại trước khi họ kịp gõ cửa. Chính sách được ban hành qua một sắc lệnh tổng thống ngày 19 Tháng Chín, 2025, và theo hướng dẫn ban đầu của USCIS, khoản $100,000 được áp dụng cho một số hồ sơ H-1B mới nộp sau 12:01 sáng giờ miền Đông ngày 21 Tháng Chín, 2025.
Cần nói cho rõ: Không phải tất cả mọi người đang ở Mỹ theo diện H-1B đều bỗng dưng phải đóng $100,000. Lệ phí này nhắm vào một số hồ sơ H-1B mới cho người ở ngoài Hoa Kỳ và cần xin visa tại lãnh sự quán để vào Mỹ làm việc.
Phán quyết ngày 8 Tháng Sáu của Thẩm Phán Leo Sorokin thuộc U.S. District Court ở Massachusetts xuất phát từ vụ kiện do California và 19 tiểu bang khác đưa ra. Các tiểu bang cho rằng khoản $100,000 thực chất là một loại thuế hoặc khoản thu khổng lồ do Hành Pháp tự đặt ra, trong khi quyền đánh thuế thuộc về Quốc Hội.
Tòa đồng ý với lập luận này, cho rằng chính quyền đã vượt thẩm quyền và việc thực hiện chính sách cũng vi phạm các nguyên tắc của Administrative Procedure Act, tức luật đòi hỏi cơ quan hành chính liên bang phải tuân thủ thủ tục khi ban hành quy định.
Đối với người lao động nước ngoài, đặc biệt là sinh viên quốc tế đang học tại Mỹ, phán quyết này đem lại một chút dễ thở.
Một sinh viên tốt nghiệp ngành kỹ thuật, y sinh, trí tuệ nhân tạo, tài chính, giáo dục đặc biệt hay nghiên cứu khoa học thường đã đi qua nhiều năm học phí cao, visa F-1, thực tập OPT, rồi mới hy vọng được một công ty bảo lãnh H-1B. Nếu bên tuyển dụng phải trả thêm $100,000 cho một người mới từ nước ngoài vào, nhiều công ty sẽ chọn cách không tuyển, hoặc chỉ tuyển những vị trí cực kỳ cao cấp.
Đối với doanh nghiệp, đặc biệt là công ty nhỏ, bệnh viện vùng xa, đại học công lập, phòng thí nghiệm, hoặc tổ chức phi lợi nhuận, $100,000 không phải là một khoản tiền nhỏ. Nó có thể tương đương ngân sách cho một vị trí, một dự án nghiên cứu, một lớp học, hay nhiều tháng lương.
Các tiểu bang trong vụ kiện lập luận rằng chính sách này gây hại cho khả năng tuyển dụng trong các lĩnh vực như giáo dục, y tế và nghiên cứu, tức những nơi vốn đã thiếu nhân lực chuyên môn. AP cũng ghi nhận các tiểu bang nêu lo ngại chính sách này cản trở việc tuyển bác sĩ, nhà giáo dục và nhà nghiên cứu.
Chính quyền Trump lập luận rằng mức phí này nhằm hạn chế tình trạng lạm dụng H-1B, bảo vệ công nhân Mỹ, và ngăn các công ty thay thế lao động trong nước bằng lao động nước ngoài rẻ hơn.
Đây là một tranh luận đã kéo dài nhiều năm quanh H-1B: chương trình này là cách thu hút nhân tài, hay là lối đi để một số doanh nghiệp giảm chi phí nhân công? Cả hai trường hợp đều có thể đúng. Có những công ty thật sự cần chuyên môn hiếm. Cũng có những mô hình tuyển dụng gây tranh cãi. Nhưng câu hỏi của tòa không phải là H-1B tốt hay xấu. Câu hỏi của tòa là: Tổng Thống có quyền tự đặt ra khoản $100,000 đó hay không?
Câu trả lời của tòa Massachusetts là không!
Chính quyền Trump được dự đoán sẽ kháng cáo, và một tòa khác trước đó từng có cách nhìn khác về thẩm quyền của Hành Pháp trong vấn đề này. Điều đó có nghĩa là trong những tháng tới, doanh nghiệp và người lao động vẫn phải theo dõi sát. Phán quyết hiện tại chặn việc thực thi chính sách $100,000, nhưng nếu tòa kháng cáo tạm dừng hoặc đảo ngược phán quyết, tình hình có thể thay đổi.
Về mặt chính sách công, nước Mỹ đang tự giằng co giữa hai nhu cầu. Một bên là bảo vệ lao động trong nước, ngăn doanh nghiệp lợi dụng visa để hạ lương hoặc thay thế người Mỹ. Bên kia là duy trì sức hút nhân tài quốc tế, đặc biệt trong các ngành mà Hoa Kỳ muốn dẫn đầu như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, y sinh, năng lượng, an ninh mạng và nghiên cứu đại học. Một quốc gia có thể dựng hàng rào để bảo vệ mình. Nhưng nếu hàng rào quá cao, có khi nó cũng chặn luôn ánh sáng đi vào.
Phán quyết ngày 8 Tháng Sáu không giải quyết toàn bộ cuộc tranh luận H-1B. Nó chỉ nói rằng một khoản phí $100,000, nếu muốn tồn tại, phải có nền tảng pháp lý vững chắc hơn một sắc lệnh.
Tham khảo
Reuters
AP News
USCIS
The White House
CUPA-HR
