Geneva – Vào ngày 17 tháng 5 năm 2026, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã đưa ra một quyết định quan trọng: Xác định đợt bùng phát dịch bệnh Ebola do virus Bundibugyo tại Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) và Uganda là một tình trạng khẩn cấp y tế công cộng rất đáng lo ngại.
Vì sao WHO lại đưa ra thông báo khẩn cấp này ngay lúc này?
Tình hình diễn biến đáng lo ngại
Tính đến giữa tháng 5 năm 2026, tại tỉnh Ituri của DRC, các cơ quan y tế ghi nhận 8 ca bệnh xác định qua xét nghiệm và 246 ca nghi nhiễm. Trong số đó, 80 người đã tử vong. Đáng chú ý, dịch bệnh không còn gói gọn trong một vùng nhỏ mà đã vượt biên giới. Uganda cũng đã phát hiện 2 ca bệnh tại thủ đô Kampala từ những người di chuyển từ DRC sang.
Bạn có thể tự hỏi: “Tại sao vài ca bệnh lại khiến thế giới phải báo động?” Câu trả lời nằm ở tính chất đặc biệt của đợt dịch này:
- Tỷ lệ dương tính rất cao: Trong số các mẫu máu thu thập ngẫu nhiên, có đến hơn một nửa cho kết quả nhiễm virus.
- Lây lan trong bệnh viện: Ít nhất 4 nhân viên y tế đã tử vong. Điều này cho thấy các biện pháp ngăn ngừa nhiễm trùng tại địa phương đang có lỗ hổng lớn.
- Chưa có thuốc chữa: Khác với các chủng Ebola trước đây, chủng Bundibugyo hiện chưa có vắc-xin hay thuốc điều trị đặc trị nào được phê chuẩn.
WHO đưa ra những chỉ thị gì?
Để giải quyết cuộc khủng hoảng này, WHO không chỉ đưa ra lời báo động mà còn vạch ra lộ trình hành động cụ thể cho các quốc gia:
- Đối với DRC và Uganda: Hai quốc gia này cần thông báo ngay tại các trung tâm điều hành khẩn cấp. Chính phủ cần kêu gọi các nhà lãnh đạo cộng đồng và tôn giáo cùng tham gia để giúp người dân hiểu rõ nguy hiểm. Một ví dụ điển hình là việc tổ chức các buổi tang lễ an toàn, vì việc tiếp xúc với thi thể người bệnh là con đường lây lan virus rất nhanh.
- Kiểm soát việc di chuyển: WHO yêu cầu kiểm tra thân nhiệt và khai báo y tế tại các phi trường, hải cảng và các cửa ngõ giao thông lớn. Những người đã tiếp xúc với bệnh nhân phải tự cô lập và không được di chuyển quốc tế trong vòng 21 ngày.
- Thông điệp về giao thương: Một điểm rất quan trọng là WHO yêu cầu các nước không được đóng cửa biên giới hay cấm đoán thương mại quá mức. Tại sao vậy? Kinh nghiệm cho thấy khi các con đường chính quy bị đóng lại, người dân sẽ lén lút băng rừng, vượt biên trái phép. Điều này càng làm cho việc quản trị dịch bệnh trở nên rất khó khăn.
Chúng ta cần làm gì?
Hiện tại, WHO đang khẩn trương phối hợp với các đối tác để khai triển các thử nghiệm lâm sàng nhằm tìm ra thuốc điều trị. Đối với các quốc gia khác, việc cần làm là cung cấp thông tin chính xác cho người dân, tránh gây hoang mang dư luận nhưng vẫn bảo đảm sự cảnh giác cao độ.
Dịch bệnh không chỉ là vấn đề của riêng Phi châu. Trong một thế giới mà chúng ta có thể bay từ lục địa này sang lục địa khác chỉ trong vài giờ, việc ngăn chặn virus tại nguồn là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe cho toàn nhân loại.
Nguồn tham khảo:
https://www.bbc.com/news/articles/c2l2p0wwzzdo
https://apnews.com/article/congo-ebola-uganda-who-africa-emergency-6f93a87ff28107bdda8990599bbcd52d
