Khoảng 40,000 cư dân tại Garden Grove, gần khu Little Sài Gòn phải di tản, sau khi một bồn chứa hóa chất tại cơ sở GKN Aerospace trên đường Western Avenue bị quá nhiệt và có nguy cơ rò rỉ hoặc phát nổ.
Theo Associated Press và Reuters, bồn chứa này có khoảng 6,000 đến 7,000 gallon methyl methacrylate, một hóa chất dễ cháy, thường dùng trong sản xuất nhựa, resin và các bộ phận liên quan đến kỹ nghệ hàng không.
Lệnh di tản không chỉ ảnh hưởng đến Garden Grove, mà còn lan sang một phần các thành phố Anaheim, Cypress, Stanton, Buena Park và Westminster. Đây là khu vực rất gần trung tâm sinh hoạt của cộng đồng Việt Nam tại Orange County, nơi nhiều gia đình có cha mẹ già, trẻ nhỏ, người thuê nhà, người làm tiệm, và những người không theo dõi tin tức tiếng Anh thường xuyên.
Theo Los Angeles Times, khu vực di tản được xác định đại khái từ Ball Road ở phía Bắc đến Trask Avenue ở phía Nam, và từ Valley View Street ở phía Tây đến Dale Street ở phía Đông. Nhiều đường sá trong khu vực bị đóng, trong đó có Beach Boulevard, và giới chức chưa nói rõ khi nào người dân có thể trở về nhà.
Orange County Fire Authority cho biết tình trạng của bồn hóa chất rất nghiêm trọng. Trong cuộc họp báo được các cơ quan truyền thông địa phương tường thuật, giới chức cứu hỏa nói rằng bồn chứa có thể đi theo một trong hai hướng: hoặc vỡ ra, làm tràn hàng ngàn gallon hóa chất xuống khu vực chung quanh, hoặc đi vào tình trạng “thermal runaway,” tức phản ứng nhiệt không còn kiểm soát được, dẫn đến nguy cơ nổ và ảnh hưởng đến những bồn chứa khác gần đó.
Điều đáng lo là đây không phải một vụ rò rỉ nhỏ rồi kết thúc nhanh trong vài giờ. Sự việc bắt đầu từ Thứ Năm, ngày 21/5, và sang Thứ Sáu, ngày 22/5, lệnh di tản được mở rộng sau khi giới chức cho biết van của bồn chứa bị hư, khiến việc ổn định bồn gặp thêm khó khăn. Reuters cho biết nhân viên cứu hỏa đã dùng vòi nước điều khiển từ xa để làm mát bồn chứa, trong khi giới chức tham khảo chuyên gia ở nhiều nơi để tìm giải pháp an toàn hơn.
Cho đến nay, chưa có tin về người chết hay bị thương. Tuy nhiên, giới chức y tế cảnh báo methyl methacrylate có thể gây kích ứng đường hô hấp và những vấn đề sức khỏe khác nếu người dân bị nhiễm. Associated Press cho biết lực lượng ứng phó cũng dựng các rào chắn để ngăn hóa chất tràn vào hệ thống thoát nước mưa hoặc nguồn nước chung quanh.
Với các gia đình Việt trong vùng, điều cần làm ngay là xem nhà mình, nhà cha mẹ, nhà người thân hoặc cơ sở thương mại có nằm trong khu vực di tản hay không. Trong những vụ khẩn cấp như thế này, điều nguy hiểm nhất không phải chỉ là hóa chất, mà còn là sự chậm trễ vì suy nghĩ “chắc không sao đâu.” Một câu nói quen thuộc của nhiều gia đình Á Đông, nghe thì trấn an, nhưng trong trường hợp này có thể làm mất thời giờ quý giá.
Gia đình có người cao niên nên chuẩn bị thuốc men, giấy tờ căn cước, thẻ bảo hiểm y tế, điện thoại, sạc điện thoại, mắt kiếng, máy trợ thính, tiền mặt vừa đủ, và số điện thoại của con cháu. Nếu phải rời nhà, nên báo ngay cho một người thân biết mình đi đâu. Với người lớn tuổi không lái xe, con cháu nên gọi trước, đừng chờ ông bà gọi lại.
Orange County Department of Education cho biết một số trường trong Garden Grove Unified School District phải đóng cửa hoặc hủy sinh hoạt ngoài trời trong lúc lực lượng khẩn cấp tiếp tục theo dõi tình hình. Garden Grove Unified School District cũng thông báo một số cơ sở trường học đóng cửa cho đến khi có thông báo mới, theo hướng dẫn của giới chức công lực và ứng phó khẩn cấp.
Với phụ huynh Việt Nam, nhất là những người có con nhỏ hoặc cháu đang học trong vùng Garden Grove, Stanton, Anaheim hay Westminster, nên theo dõi thông báo trực tiếp từ học khu, trường học, và các cơ quan công quyền, thay vì chỉ dựa vào tin truyền miệng trên mạng xã hội. Trong tình huống khẩn cấp, một tấm hình bản đồ cũ hoặc một lời nhắn chưa kiểm chứng có thể làm gia đình đi sai hướng.
Một điểm cần nhấn mạnh là lệnh di tản không phải chỉ là một đề nghị xã giao. Khi giới chức nói phải di tản, người dân nên rời khu vực theo hướng dẫn chính thức. Nếu không thể tự di chuyển, nên gọi thân nhân, hàng xóm, hoặc cơ quan công quyền địa phương để xin trợ giúp. Các trung tâm tạm trú và điểm hỗ trợ di tản đã được mở tại một số nơi trong vùng Garden Grove, Stanton và Cypress, theo các bản tin địa phương và cập nhật từ cơ quan giáo dục Orange County.
Vụ Garden Grove lần này cũng cho thấy một vấn đề rất thật trong cộng đồng Việt: thông tin khẩn cấp thường đến bằng tiếng Anh trước. Với người trẻ, một thông báo trên điện thoại có thể đọc trong vài giây. Với một bà cụ sống một mình, một ông cụ không quen dùng app, hoặc một người mới sang Mỹ còn ngại hỏi, thông báo ấy có thể nằm im trên màn hình như một cánh cửa đóng. Trong những lúc như thế, mạng lưới gia đình và cộng đồng trở thành hệ thống báo động thứ hai.
Mỗi người có thể làm một việc nhỏ: gọi cho cha mẹ, nhắn vào nhóm gia đình, kiểm tra hàng xóm lớn tuổi, chia sẻ nguồn tin chính thức bằng tiếng Việt ngắn gọn, và tránh loan truyền tin chưa kiểm chứng. Tin đúng trong lúc bình thường là cần thiết; tin đúng trong lúc khẩn cấp là một hình thức cứu người.
Garden Grove và Westminster không chỉ là hai thành phố trên bản đồ Orange County. Với cộng đồng người Việt, đó là nơi có chợ, tiệm thuốc, quán ăn, nhà thờ, chùa, trường học, phòng mạch, và những con đường quen thuộc đến mức nhiều người không cần GPS vẫn đi được. Khi một vụ khẩn cấp hóa chất xảy ra ngay gần những con đường ấy, nó nhắc chúng ta rằng an toàn cộng đồng không chỉ nằm trong tay xe cứu hỏa hay cảnh sát, mà còn nằm trong từng cú điện thoại hỏi thăm: “Ba má có nhận được lệnh di tản không?”
Tham khảo
https://abc7.com/live-updates/garden-grove-chemical-tank-emergency-leaking-toxic-chemicals-orange-county-will-spill-explode-officials-say/19152918/
https://apnews.com/article/e0da10097b68b7f48ed512225eb487fa
https://www.reuters.com/business/environment/thousands-evacuated-southern-california-due-failing-chemical-tank-2026-05-23/
https://www.latimes.com/california/story/2026-05-22/orange-county-chemical-leak-evacuations-closures-shelters
