Phim tài liệu ngắn “Born to Kill” của đạo diễn Sally Trần được chiếu lần đầu tại Tribeca Festival 2026 trong tuần này, với hai suất chiếu tại New York vào ngày 7 và 13 Tháng Sáu.
Phim dài 17 phút, dùng nhiều cảnh quay dựng lại, hình ảnh lưu trữ và hoạt hình để kể câu chuyện người tị nạn Việt tại New York sau biến cố tháng Tư năm 1975.
Cuối thập niên 1980, một băng đảng người Việt tị nạn xuất hiện ở khu Chinatown, New York, và nhanh chóng trở thành cái tên gây sợ hãi trong cả cộng đồng Asian: Born to Kill. Cướp bóc, tống tiền, bạo lực, án mạng — băng này hoạt động công khai trong nhiều năm trước khi thủ lĩnh David Thai bị bắt năm 1991 và sau đó lãnh hai bản án tù chung thân từ tòa liên bang tại Brooklyn.
Ba mươi lăm năm sau, đạo diễn Sally Trần đưa câu chuyện đó lên màn ảnh — không phải như một bộ phim tội phạm, mà như một bộ phim về những đứa trẻ Việt tị nạn lớn lên ở New York và những con đường rẽ mà họ đã đi, nhiều khi không hoàn toàn do họ chọn.
Bốn nhân vật, một điểm xuất phát
Phim đi qua bốn nhân vật: Len, Teardrop, Jimmy và Bang — bốn người Việt tị nạn trẻ tuổi ở New York, cùng hoàn cảnh, bốn số phận khác nhau. Teardrop, Jimmy và Bang bị kéo vào Born to Kill. Len thì không — anh cố giữ lấy một tương lai còn mong manh ở phía bên kia.
Phim không kể câu chuyện của Len như một tấm gương thành công, mà đặt Len cạnh ba người kia và để người xem tự hỏi: điều gì đã giúp một người ở lại, trong khi những người khác thì không.
Câu trả lời, nếu có, không đơn giản như “chăm chỉ” hay “ý chí.” Nó nằm ở những thứ nhỏ hơn, ngẫu nhiên hơn — một người quen đúng lúc, một cánh cửa mở hay đóng, một buổi tối không có ai ở nhà.
New York, nơi không có chỗ cho người mới
Để hiểu câu chuyện của băng đảng Born to Kill, cần hiểu người Việt tị nạn đến New York sau 1975 đặt chân vào đâu.
Khác với California, nơi cộng đồng Việt dần tụ lại đủ đông để hình thành Little Saigon với các tiệm, chùa, hội đoàn và báo chí, người Việt ở New York sống rải rác hơn, ít điểm tựa cộng đồng hơn. Họ đến một thành phố đang trong giai đoạn khủng hoảng của chính nó — tội phạm leo thang, ngân sách thành phố cạn kiệt, các khu nghèo bị bỏ mặc.
Cha mẹ đi làm nhiều ca, nhiều khi cả ngày. Con cái đến trường không hiểu tiếng, về nhà không có ai ở đó. Giấy tờ của trường không có người dịch. Ở trường, thì bị bắt nạt, về nhà thì các em không biết kể với ai — không phải vì không muốn, mà vì thấy cha mẹ đầu tắt mặt tối, đã gánh quá nhiều, thêm chuyện này vào cũng không giải quyết được gì.
Trong khoảng trống đó, một nhóm anh em ngoài phố có thể cho những đứa trẻ ấy thứ mà gia đình — dù thương con đến đâu — không còn sức để cho: cảm giác được nhận ra, được bảo vệ, được thuộc về một chỗ nào đó.
Băng Born to Kill, còn được gọi là The Canal Boys, hình thành từ những người Việt gốc Hoa nói tiếng Quảng Đông, nhiều người từng sinh hoạt trong các băng đảng Hoa kiều lâu đời ở Chinatown như Flying Dragons và Ghost Shadows, trước khi tách ra thành tổ chức riêng.
David Thai, bản thân cũng là người Việt tị nạn, thành lập băng như một thứ vừa là tình anh em, vừa là sự trả thù đối với một thành phố đã đối xử với họ như người vô hình. Khẩu hiệu của băng: Tình Tiền Tội — Love, Money, Sin.
Nhưng tình anh em trong một băng nhóm có luật riêng của nó. Và một khi đã bước vào, con đường trở ra rất hẹp.
Câu chuyện ít ai muốn kể
Trong nhiều thập niên, phần lớn cộng đồng Việt hải ngoại kể về mình qua câu chuyện làm lại cuộc đời: cha mẹ làm việc cực nhọc, con cái học hành, mở tiệm, vào đại học.
Câu chuyện đó có thật và xứng đáng được kể. Nhưng cùng trong những năm ấy, cũng có những thanh thiếu niên bỏ học, vào băng nhóm, vào tù, hoặc chết trẻ. Những chuyện đó phần lớn chỉ tồn tại trong ký ức riêng của từng gia đình, trong những cái tên không được nhắc đến nữa, được gom lại bằng mấy chữ “hư,” “lạc đường,” rồi thôi.
Phim của Sally Trần đưa những cái tên ấy trở lại màn ảnh và hỏi: trước khi có hồ sơ tội phạm, có gì? Những đứa trẻ này đến Mỹ như thế nào, lớn lên như thế nào, và đi đến chỗ đó từ đâu?
Với khán giả Việt ở California, đây là chuyện xảy ra ở một thành phố khác. Nhưng bối cảnh phía sau: chiến tranh, tị nạn, cha mẹ kiệt sức, con cái lớn lên giữa hai thế giới, những khoảng trống không ai kịp lấp, không xa lạ với bất kỳ gia đình Việt nào sau 1975.
Vài nét về đạo diễn Sally Trần
Sally Trần là đạo diễn người Mỹ gốc Việt, lớn lên ở New Zealand, hiện sống và làm việc tại New York. Bà không phải người mới trong làng phim độc lập: phim ngắn “Grandma’s Four Color Cards” ra mắt tại SXSW 2025 và đoạt giải Best Short Documentary tại Calgary International Film Festival. “Born to Kill” nhận hỗ trợ từ BRIC, Tribeca’s Canva Kickstart Fund và ITVS. Năm 2026, bà nhận thêm Jerome NYC Grant để phát triển câu chuyện này thành phim dài — cho thấy 17 phút ở Tribeca mới chỉ là bước đầu.
“Born to Kill” được chiếu tại Tribeca Festival 2026 hai suất: Chủ Nhật 7 Tháng Sáu và Thứ Bảy 13 Tháng Sáu, lúc 5:30 chiều. Cả hai suất hiện đã hết vé, nhưng rush tickets vẫn có thể xếp hàng tại rạp khoảng một tiếng trước giờ chiếu, cùng giá vé thường, trả tại chỗ.
Sau suất chiếu ngày 13 Tháng Sáu, Sally Trần và co-producer Jessica Lưu Pelletier sẽ tổ chức after-party cộng đồng miễn phí từ 7 đến 10 giờ tối tại Sugar Mouse, 47 3rd Avenue, Lower Level, New York. Sự kiện có thức ăn Việt từ Thèm và Mật & Butter — hai tiệm ăn Việt ở New York — cùng âm nhạc và nhiều đơn vị cộng đồng đồng hành. Không cần vé phim để tham dự — chỉ cần RSVP qua Partiful.
Tham khảo
https://tribecafilm.com/films/born-to-kill-2026
https://www.jeromefdn.org/film-nyc-tran-sally
https://www.courthousenews.com/second-circuit-denies-early-release-for-1990s-nyc-chinatown-gang-leader-near-death
https://www.upi.com/Archives/1992/03/30/Seven-Born-to-Kill-members-convicted-of-murder-racketeering/5759701931600
