Một hố chôn tập thể thời Đồ đá mới chứa hài cốt của ít nhất 78 người, trong đó có đến 77 thi thể không đầu, vừa được khai quật tại Slovakia. Nghiên cứu mới cho thấy đây không phải là một vụ tàn sát bạo lực mà là kết quả của một nghi lễ tháo gỡ hộp sọ sau khi qua đời.
Các nhà khảo cổ học thuộc Đại học Kiel (Đức) và Viện Hàn lâm Khoa học Slovakia đã thực hiện cuộc khai quật tại khu định cư cổ đại Vráble, phía tây nam Slovakia. Đây là một trong những địa điểm khảo cổ quan trọng thuộc nền văn hóa Gốm tuyến tính (LBK) ở Trung Âu, tồn tại cách đây khoảng 7.000 năm (khoảng giữa năm 5250 và 4950 trước Công nguyên). Khu định cư này từng có hơn 300 căn nhà chia làm ba khu vực sinh sống, được bao quanh bởi một hệ thống hào sâu lớn.
Tại khu vực lối vào gần con hào này, nhóm nghiên cứu đã khai quật được hài cốt của 78 cá nhân nằm chồng chéo nhau. Điều gây ngạc nhiên lớn là có đến 77 bộ hài cốt hoàn toàn không có hộp sọ. Bộ hài cốt duy nhất còn giữ được hộp sọ là của một trẻ em dưới tuổi trưởng thành.
Theo tường trình công bố trên tạp chí “Proceedings of the Prehistoric Society”, phân tích xương cho thấy các thi thể không phải chịu sự tàn sát hay chặt đầu thô bạo bằng vũ lực lúc còn sống. Thay vào đó, cuộc nghiên cứu do nhà nhân chủng học Katharina Fuchs thuộc Đại học Kiel đồng tác giả chỉ ra rằng phần hộp sọ đã được tháo rời một cách khéo léo sau khi các cá nhân này qua đời. Đây là một tiến trình có tổ chức và kiểm soát nghiêm ngặt.
Nhà khảo cổ Martin Furholt, đồng tác giả cuộc nghiên cứu, cho biết việc tháo rời và sắp xếp các bộ phận cơ thể này là một phần của nghi lễ mai táng phức tạp và mang nhiều ý nghĩa xã hội thời cổ đại. Những hộp sọ này có thể đã được giữ lại và bảo vệ tại một địa điểm khác để thờ cúng hoặc phục vụ cho các nghi thức gắn kết cộng đồng nông nghiệp sơ khai.
Hiện tại, các nhà nghiên cứu đang tiếp tục khai triển việc phân tích ADN và đồng vị phóng xạ trên các mẫu xương để xác định giới tính, độ tuổi, nguồn gốc địa lý cũng như dinh dưỡng của những người đã khuất. Phát hiện độc đáo này đã mở ra một hướng đi mới giúp giới khoa học hiểu rõ hơn về thế giới tâm linh và quan niệm về cái chết của con người thời Đồ đá mới.
Nguồn tham khảo:
1. Tin tức khoa học quốc tế: https://www.popsci.com/science/headless-skeletons-slovakia/
2. Tường trình khảo cổ học: https://www.livescience.com/archaeology/77-headless-skeletons-found-in-a-neolithic-mass-grave-in-slovakia
3. Báo chí trong nước (VnExpress): https://vnexpress.net/khoa-hoc/khao-co
