Đã từ bao lâu, việc kiểm tra huyết áp thường được thực hiện ở tư thế ngồi thẳng, hai chân đặt trên mặt đất. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới được trình bày tại Hội nghị Khoa học về Tăng Huyết áp năm 2023 của Hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) cho thấy tư thế nằm ngửa khi đo huyết áp có thể giúp phát hiện chính xác hơn những nguy cơ tiềm ẩn về tim mạch.
Tăng huyết áp ở tư thế nằm là gì và vì sao quan trọng?
Huyết áp là lực đẩy của máu tác động lên thành động mạch. Mức huyết áp cao – thường được định nghĩa là từ 130/80 mm Hg trở lên – sẽ gia tăng nguy cơ mắc các bệnh tim, đột quỵ và suy tim.
Theo dõi dữ liệu từ hơn 11.000 người trưởng thành tại Mỹ, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng:
- Nhóm người có huyết áp cao ở cả tư thế ngồi lẫn tư thế nằm có nguy cơ mắc bệnh tim, đột quỵ hoặc tử vong sớm cao hơn hẳn so với những người có chỉ số bình thường.
- Đáng chú ý, những người chỉ bị huyết áp cao khi nằm ngửa (nhưng chỉ số khi ngồi lại bình thường) cũng đối mặt với nguy cơ biến chứng tim mạch tương đương nhóm bị cao huyết áp ở cả hai tư thế.
- Có đến 16% số người tham gia nghiên cứu có chỉ số huyết áp bình thường khi ngồi, nhưng lại vượt mức an toàn khi đo ở tư thế nằm.
Điều này đặt ra một câu hỏi quan trọng cho giới y khoa: Liệu cách đo chỉ số huyết áp hiện tại đã đủ để bảo vệ sức khỏe của bạn?
Tại sao có sự khác biệt giữa lúc ngồi và lúc nằm?
Hệ thần kinh tự chủ điều hòa huyết áp của cơ thể khi thay đổi tư thế, nhưng trọng lực có thể khiến máu dồn xuống chân khi chúng ta ngồi hoặc đứng.
Bác sĩ Jennifer Wong, Giám đốc y khoa về Tim mạch không xâm lấn tại Viện Tim mạch MemorialCare (Fountain Valley, California), giải thích rằng khi ngồi hoặc đứng, huyết áp có thể giảm xuống so với khi nằm. Do đó, việc chỉ dựa vào chỉ số khi ngồi có thể bỏ sót những trường hợp có huyết áp tăng lúc nghỉ ngơi. Ngoài ra, tư thế nằm ngửa thường gắn liền với trạng thái thư giãn, giúp ghi nhận mức huyết áp chuẩn xác nhất khi cơ thể ở trạng thái thả lỏng hoàn toàn.
Nghiên cứu viên Duc M. Giao từ Trường Y Harvard, tác giả chính của công trình, khẳng định: “Nếu chỉ đo huyết áp khi bệnh nhân ngồi thẳng, nguy cơ bệnh tim mạch có thể không được phát hiện nếu không kiểm tra thêm ở tư thế nằm ngửa”.
Bạn có nên tự đo huyết áp khi nằm tại nhà?
Tầm quan trọng của việc đo chính xác nằm ở chỗ chỉ số này quyết định phương án điều trị. Nếu chỉ số quá cao so với thực tế, người bệnh có thể bị kê đơn thuốc không cần thiết; ngược lại, nếu chỉ số thấp hơn thực tế, căn bệnh sẽ không được giải quyết thỏa đáng, làm tăng nguy cơ đột quỵ hay suy tim.
Hiện tại, Hội Tim mạch Hoa Kỳ vẫn khuyến cáo đo huyết áp ở tư thế ngồi trên ghế, hai chân chạm sàn và chưa đưa ra điều chỉnh chính thức. Tuy nhiên, Bác sĩ Wong đề xuất rằng đối với những ai muốn kiểm tra toàn diện hoặc có mối lo ngại về sức khỏe tim mạch, việc đo thêm một lần ở tư thế nằm ngửa tại nhà là một giải pháp hợp lý để bảo bảo không bỏ sót bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.
Để theo dõi chuẩn xác nhất, các bác sĩ khuyên nên thực hiện 3 lần đo liên tiếp, mỗi lần cách nhau từ 2 đến 3 phút, sau đó ghi nhận lại kết quả của lần đo cuối cùng.
Nguồn tham khảo:
- Prevention: https://www.prevention.com/health/a45155452/taking-blood-pressure-lying-down-more-accurate-study/
- American Heart Association (AHA) Journal / Hypertension Scientific Sessions: https://www.heart.org/
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC): https://www.cdc.gov/
