Theo các tường trình mới nhất từ Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế (IMF), GDP bình quân đầu người của Việt Nam phỏng định sẽ tăng 8.9% trong năm 2026, đạt mức 5.259 Mỹ kim, gần như tăng gấp đôi so với thập kỷ trước. Con số này sẽ giúp Việt Nam vượt qua Indonesia (với mức dự đoán 5.153 Mỹ kim) và vươn lên vị trí thứ năm trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), chỉ đứng sau Thái Lan.
Tại sao Việt Nam lại đạt được sự tăng trưởng đáng kể như vậy trong một thời gian ngắn? Có phải chỉ nhờ vào may mắn hay là kết quả của một tiến trình thay đổi dài hạn? Để hiểu rõ, chúng ta cần phân tích các yếu tố căn bản sau đây:
- Sự dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu: Việt Nam đang ngày càng trở thành một lựa chọn thay thế cho Trung Quốc trong việc sản xuất các thiết bị kỹ thuật cao. Lấy ví dụ, các công ty khổng lồ như Foxconn của Đài Loan (Hon Hai Precision Industry) đang mở rộng sản xuất ở phía Bắc Việt Nam. Đồng thời, các công ty Nam Hàn như Samsung Electronics cũng đang vận hành nhiều nhà máy sản xuất điện thoại thông minh và thiết bị điện tử để xuất cảng.
- Dòng vốn đầu tư ngoại quốc (FDI) gia tăng mạnh mẽ: Trong chín tháng đầu năm, dòng vốn FDI thực hiện đã tăng 12%, đạt mức 21,1 tỷ Mỹ kim. Số vốn ghi danh đầu tư mới cũng tăng vọt 76%, đạt mức 50,3 tỷ Mỹ kim.
- Xuất cảng tăng trưởng vượt bậc: Tình hình xuất cảng rất khả quan, tăng 25% và đạt 434,3 tỷ Mỹ kim. Thống kê của Hoa Kỳ cũng cho biết thâm hụt thương mại hàng hóa với Việt Nam trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 8 đạt khoảng 160 tỷ Mỹ kim, mức thâm hụt lớn nhất của Washington, vượt qua cả Trung Quốc và Mexico.
Một động lực quan trọng khác đằng sau sự tăng trưởng này là chi tiêu công. Chính phủ Việt Nam đã đưa ra kế hoạch chi tiêu 1 triệu tỷ đồng (khoảng 38,7 tỷ Mỹ kim) trong năm nay. Việc xây dựng đường sá, phi trường và các cấu trúc hạ tầng khác đang được tiến hành rộng rãi trên toàn quốc. Theo bà Mai Fujita, một chuyên gia nghiên cứu cao cấp tại Viện Kinh tế Các Nước Đang Phát Triển (Institute of Developing Economies), “Đầu tư công tích cực của chính phủ đang hỗ trợ tăng trưởng”. Tuy nhiên, bà Fujita cũng nhấn mạnh rằng Việt Nam cần “những nỗ lực nhằm tăng trưởng dài hạn, chẳng hạn như phát triển nguồn nhân lực và kỹ thuật, bên cạnh các đầu tư vào hạ tầng giúp thúc đẩy tăng trưởng ngắn hạn”.
Khi so sánh với các quốc gia láng giềng, chúng ta thấy một bức tranh tương đối khác biệt. Indonesia hiện chỉ duy trì mức tăng trưởng khoảng 5%. Dù quốc gia này đang thu hút đầu tư vào các ngành như xe điện, điều này dường như chưa tạo ra đủ việc làm và nâng cao lợi tức cho người dân. Hơn nữa, sự suy yếu của đồng nội tệ Indonesia cũng làm giảm mức tăng trưởng GDP danh nghĩa (nominal GDP) của họ khi quy đổi sang Mỹ kim. Trong khi đó, Việt Nam đang đặt mục tiêu nâng mức GDP bình quân đầu người lên 8.500 Mỹ kim vào năm 2030, một vị trí mà Thái Lan đang đứng hiện tại.
Nhiều người dùng tại Việt Nam chia sẻ sự lạc quan về sự hiện diện ngày càng tăng của các công ty ngoại quốc tại các khu kỹ nghệ và phi trường. Tuy nhiên, họ cũng đặt câu hỏi liệu những định suất kinh tế vĩ mô này có thực sự chuyển hóa thành việc cải thiện lợi tức thực tế cho người lao động bình thường hay không.
Tuy nhiên, mặc dù nhiều người ghi nhận những bước phát triển này nhưng họ cũng chỉ ra rằng, để bảo đảm sự phát triển bền vững thực sự, Việt Nam cần phải chú trọng giải quyết các vấn đề ô nhiễm môi trường, nâng cao phẩm chất tốt cho giáo dục, bảo vệ quyền lợi của người lao động, và cải thiện hệ thống y tế công cộng thay vì chỉ tập trung vào các con số thống kê.
Tóm lại, những phỏng định của IMF đã phác họa một viễn cảnh tươi sáng cho nền kinh tế Việt Nam trong năm 2026. Tuy nhiên, một số tổ chức quốc tế khác vẫn giữ thái độ thận trọng; chẳng hạn như IMF và Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) đều phỏng định mức tăng trưởng của Việt Nam vào năm 2027 sẽ dao động ở mức khoảng 7,5%.
Nguồn tham khảo:
- https://asia.nikkei.com/Economy/Vietnam-to-overtake-Indonesia-in-per-capita-GDP-in-2026-IMF
- https://e.vnexpress.net/news/business/economy/vietnam-set-to-overtake-southeast-asia-s-largest-economy-in-gdp-per-capita-this-year-5138797.html
- https://www.nationthailand.com/news/asean/40072963

