Câu hỏi lớn từ sự suy giảm của thị trường xe điện
Một câu hỏi đang được nhiều nhà phân tích đặt ra lúc này là: Điều gì sẽ xảy ra khi các nhà máy sản xuất pin khổng lồ được xây dựng cho xe điện (EV) đột ngột không còn nơi tiêu thụ?
Vào năm 2022, Honda và đối tác LG Energy Solution của Hàn Quốc đã công bố một liên doanh lớn nhằm sản xuất pin lithium-ion cho xe điện tại tiểu bang Ohio, Mỹ. Công tác xây dựng hoàn tất vào năm 2025, nhưng đúng thời điểm đó, thị trường EV toàn cầu rơi vào tình trạng đóng băng. Một trong những nguyên nhân chính đến từ việc Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump bãi bỏ các chính sách ưu đãi thuế đối với việc mua xe điện.
Trước tình thế đó, ban giám đốc Honda đã phải thay đổi hoàn toàn kế hoạch kinh doanh của mình. Họ quyết định dừng phát triển ba mẫu xe điện phỏng định sản xuất tại Mỹ, bao gồm cả dòng xe sang Acura. Hệ quả là nguồn cung pin EV khổng lồ từ nhà máy mới xây bỗng chốc trở nên dư thừa.
Giải pháp mang tên “Trung tâm dữ liệu AI”
Để giải quyết bài toán thừa thãi công suất, Honda đã tìm ra một hướng đi mới đầy linh hoạt. Thay vì để nhà máy rơi vào cảnh đắp chiếu, từ đầu tháng 6 năm 2026, hãng đã bắt đầu sản xuất các loại pin dành cho hệ thống lưu trữ năng lượng (ESS) phục vụ cho những trung tâm dữ liệu AI.
Hệ thống lưu trữ năng lượng (ESS) là gì? Đây là các hệ thống lưu trữ điện năng vào những khung giờ cao điểm phát điện mặt trời và giải phóng nguồn điện này khi cần thiết. Chúng giúp các trung tâm dữ liệu tiết kiệm chi phí năng lượng và bảo đảm nguồn điện dự phòng khi bị mất điện.
Hãy cùng suy ngẫm về tiến trình này: Cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) bùng nổ đòi hỏi một lượng điện năng khổng lồ để vận hành các siêu máy tính. Việc Honda chuyển dịch từ việc cấp nguồn cho xe chạy trên đường sang cấp nguồn cho các máy chủ lưu trữ dữ liệu là một bước đi vô cùng nhạy bén để tận dụng dòng vốn sẵn có.
Theo các thông tin được công bố, Honda đã chi ra 2,5 tỷ USD để mua lại toàn bộ nhà máy và tài sản từ LG Energy Solution nhằm toàn quyền điều tiết tiến trình sản xuất giữa sản phẩm pin ESS và pin dành cho xe lai điện (hybrid) tùy thuộc vào xu hướng tiêu thụ của thị trường. Dự kiến đến năm 2028, nhà máy tại Ohio này cũng sẽ khởi động việc sản xuất pin cho xe hybrid, hỗ trợ kế hoạch ra mắt 15 mẫu xe hybrid mới của hãng tại thị trường Bắc Mỹ vào năm 2029.
Làn sóng chuyển dịch chung của các ông lớn ngành xe hơi
Không chỉ riêng Honda, nhiều công ty xe hơi khác tại Mỹ cũng đang khai triển các kế hoạch tương tự để thích ứng với thời cuộc:
- General Motors (GM): Đã tiến hành hoán đổi một dây chuyền sản xuất tại nhà máy pin ở Tennessee sang sản xuất pin ESS, đồng thời gọi trở lại làm việc những nhân viên từng bị sa thải trước đó. GM cũng lên kế hoạch sản xuất loại pin sodium-ion tại Michigan vào năm 2028 nhờ ưu điểm về độ an toàn cao đối với hạ tầng điện.
- Ford Motor: Vào tháng 5, Ford đã thiết lập hẳn một công ty con chuyên về mảng ESS để cung ứng cho các công ty điện lực và trung tâm dữ liệu lớn. Ford cũng tái sử dụng một nhà máy pin EV tại Kentucky sau khi liên doanh với SK On bị giải thể do nhu cầu thị trường quá yếu.
Các số liệu thống kê từ S&P Global Mobility cho thấy một thực trạng đáng chú ý: Trong năm 2026, tổng công suất sản xuất của các nhà máy pin EV trên toàn cầu đạt khoảng 4.480 gigawatt-giờ (GWh), nhưng nhu cầu thực tế chỉ chiếm khoảng 30% (tương đương 1.360 GWh). Ngược lại, viện nghiên cứu Yano cho biết thị trường pin ESS lại tăng trưởng tới 28% vào năm 2025 và dự báo sẽ tăng gần gấp đôi vào năm 2033, mở ra một không gian phát triển mới cho ngành công nghiệp phụ trợ.
Nhiều chuyên gia nhận định rằng việc chuyển hướng hoạt động của các hãng xe là bước lùi tạm thời nhưng cần thiết để bảo vệ dây chuyền cung ứng.
Cũng có nhiều ý kiến cho rằng việc linh hoạt hoán đổi công năng nhà máy cho thấy khả năng quản trị rủi ro rất giỏi của các tập đoàn đa quốc gia. Thay vì chịu lỗ thâm hụt nặng do tồn kho pin xe điện, họ đã nhanh chóng bắt sóng xu thế hạ tầng AI đang lên như diều gặp gió.
Nguồn tham khảo:
- Thông tin thị trường và chiến lược của Honda: https://asia.nikkei.com
- Tình hình đầu tư công nghệ pin tại Ohio: https://www.utilitydive.com
- Diễn biến thị trường lưu trữ năng lượng toàn cầu: https://www.yano.co.jp
