Từ ngày 26 đến 28 Tháng Sáu, tại Zahrada Community Centre ở Prague, chương trình Radiant Vietnam 2026 sẽ diễn ra trong ba ngày, giới thiệu văn hóa Việt Nam qua nghệ thuật, âm nhạc, điện ảnh, ẩm thực và đối thoại liên văn hóa.
Điểm đáng chú ý của Radiant Vietnam 2026 không chỉ nằm ở nội dung chương trình, mà ở cách đặt vấn đề: văn hóa Việt Nam được nhìn qua con mắt của thế hệ trẻ. Ở đây, Việt Nam không chỉ là ký ức được gìn giữ, mà là một đời sống đang tiếp tục chuyển động, được đặt lại câu hỏi và kể lại bằng những hình thức mới.
Chương trình dự trù có các buổi hòa nhạc kết hợp âm nhạc truyền thống và đương đại, chiếu phim tài liệu ngắn của các nhà làm phim trẻ, workshop văn hóa và thủ công, triển lãm tác phẩm của nghệ sĩ trẻ Việt Nam, gian hàng ẩm thực, trình diễn trang phục truyền thống, cùng các buổi gặp gỡ với nghệ sĩ và nhà làm phim.
Festival cũng có dự án quốc tế “Viet Culture in Motion,” quy tụ các nhà làm phim trẻ từ nhiều quốc gia, cùng kể những câu chuyện về căn cước Việt, truyền thống Việt và đời sống hiện đại.
Cách tổ chức ấy cho thấy một chuyển động quan trọng. Người trẻ không chỉ đứng trên sân khấu để “biểu diễn văn hóa” cho người khác xem. Họ đứng sau máy quay, sau khung ảnh, sau ý tưởng triển lãm, sau cách chọn nhạc, sau câu hỏi của chính mình. Họ không chỉ thừa hưởng văn hóa, mà còn diễn giải lại nó.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa tại Cộng Hòa Czech, nơi cộng đồng người Việt có một lịch sử dài và nhiều lớp. Nhiều người Việt đến Tiệp Khắc cũ từ thời các chương trình học tập, lao động và hợp tác giữa hai nước. Sau những biến động chính trị cuối thập niên 1980, nhiều người ở lại, mở cửa hàng, gây dựng gia đình, nuôi con trong một xã hội mới. Từ thế hệ cha mẹ buôn bán ở chợ, làm việc cật lực trong các khu thương mại, một thế hệ con cháu sinh ra hoặc lớn lên tại Czech nay bước vào đại học, truyền thông, nghệ thuật, điện ảnh, thiết kế, nhà hàng và các lĩnh vực sáng tạo.
Ở Hoa Kỳ, câu chuyện người Việt hải ngoại thường gắn với biến cố 1975, với Little Saigon, vượt biển, trại tị nạn, ký ức miền Nam và nỗi nhớ quê. Câu chuyện người Việt ở Czech khác đi: lịch sử di dân khác, bối cảnh chính trị khác, ngôn ngữ chủ lưu khác, quan hệ với quê nhà cũng khác. Vì vậy, nhìn người Việt trẻ ở Prague kể lại văn hóa Việt cũng là dịp để thấy rằng “người Việt hải ngoại” không phải là một khối đồng nhất. Có nhiều cách xa quê, nhiều cách gần quê, và nhiều cách trở thành người Việt.
Một bạn trẻ Việt-Czech có thể không lớn lên với những bản nhạc vàng mà cộng đồng Việt ở California thuộc nằm lòng. Ký ức gia đình của họ có thể bắt đầu bằng một chuyến bay sang Đông Âu, một hợp đồng lao động, một phòng ký túc xá, một quầy hàng trong chợ Sapa ở Prague, một người mẹ nói tiếng Czech chưa sõi nhưng thuộc lòng giá từng món hàng, một người cha đi làm từ sáng đến tối. Nhưng trong căn nhà ấy vẫn có mùi nước mắm, mâm cơm, tiếng Việt, lời dặn của cha mẹ, và câu hỏi lặng lẽ: con là ai trong xứ sở này?
Radiant Vietnam 2026 không nhất thiết trả lời trọn vẹn câu hỏi đó. Một festival không thể làm hết công việc của lịch sử. Nhưng nó có thể tạo ra một không gian để câu hỏi được cất lên bằng nghệ thuật.
Điều đáng quý là chương trình không chỉ dành cho cộng đồng Việt Nam. Theo giới thiệu của ban tổ chức, Radiant Vietnam 2026 mở ra cho công chúng Czech và những ai quan tâm đến đa dạng văn hóa, nghệ thuật đương đại. Đây là một điểm quan trọng. Một cộng đồng di dân không thể chỉ nói chuyện với chính mình mãi. Đến một lúc, văn hóa phải bước ra ngoài cửa nhà, vào rạp chiếu, phòng triển lãm, sân khấu, và cuộc đối thoại với người hàng xóm.
Với cộng đồng Việt ở Czech, hội nhập không còn chỉ là làm ăn chăm chỉ, học giỏi, không gây phiền hà, nuôi con thành đạt. Những điều đó đáng kính, nhưng chưa đủ để một cộng đồng được nhìn thấy đầy đủ. Người Việt không chỉ là chủ tiệm, người bán hàng, người nấu phở, người lao động cần cù. Người Việt cũng là nghệ sĩ, nhà làm phim, người kể chuyện, người đặt câu hỏi về căn cước, người góp phần vào đời sống văn hóa của thành phố nơi mình sống.
Từ Prague nhìn rộng ra, đây cũng là câu chuyện chung của nhiều cộng đồng Việt hải ngoại hôm nay. Ở California, Paris, Berlin, Sydney, Toronto hay Prague, thế hệ trẻ gốc Việt không chỉ hỏi làm sao giữ tiếng Việt, món ăn Việt, ngày Tết Việt. Họ còn hỏi làm sao kể lại Việt Nam bằng tiếng nói của chính mình.
Và có lẽ đó là dấu hiệu đẹp nhất của một nền văn hóa còn sống. Văn hóa không chỉ được bảo tồn trong tủ kính. Văn hóa sống khi có người trẻ đem nó vào phim, tranh, nhạc, bữa ăn, cuộc trò chuyện với bạn bè không phải người Việt, và cả những câu hỏi đôi khi làm thế hệ trước chạnh lòng nhưng cần thiết.
Radiant Vietnam 2026 ở Prague, vì vậy, không chỉ là một sự kiện văn hóa trong ba ngày cuối Tháng Sáu. Nó là một lát cắt của Việt Nam bên ngoài Việt Nam: một Việt Nam không đứng yên trong hoài niệm, mà đi qua biên giới, lớn lên trong những đứa trẻ nói nhiều thứ tiếng, rồi một ngày quay lại nhìn cha mẹ, nhìn quê nhà, nhìn chính mình, và nói: để con kể lại câu chuyện này theo cách của con.
Nguồn
https://metropolevsech.eu/en/events/festival-zarivy-vietnam-2026-predstavi-vietnamskou-kulturu-ocima-mlade-generace/
https://www.toucherarts.com/copy-of-viet-culture-in-motion/
