Ngày 2 Tháng Chín, U.S. District Judge Deborah L. Boardman tại Maryland ban hành một preliminary injunction, ngăn các cơ quan liên bang dùng Executive Order 14418 để từ chối quyền công dân đối với nhóm trẻ em đã được tòa xác nhận trong vụ kiện tập thể CASA v. Trump.
Phán quyết đến đúng lúc các cơ quan liên bang đang hoàn tất hướng dẫn thi hành sắc lệnh 14418, được ký ngày 6 Tháng Tám. Tòa không cấm họ viết hướng dẫn, nhưng cấm lấy sắc lệnh này làm căn cứ để không công nhận quốc tịch của những đứa trẻ thuộc nhóm được bảo vệ.
Đây là lần thứ hai trong chưa đầy hai tháng chính quyền Donald Trump tìm một lối khác để thu hẹp quyền công dân theo nơi sinh, sau khi Tối Cao Pháp Viện ngày 30 Tháng Sáu phán rằng trẻ sinh tại Mỹ có cha mẹ đang ở Mỹ bất hợp pháp hoặc chỉ tạm thời vẫn là công dân Mỹ từ lúc chào đời, theo Tu Chính Án Thứ 14.
Phán quyết đó làm sụp phần cốt lõi của Executive Order 14160 mà ông Trump ban hành hồi đầu nhiệm kỳ.
Sắc lệnh mới, Executive Order 14418, hẹp hơn. Thay vì phủ nhận quyền công dân của hầu hết trẻ có cha mẹ không phải công dân hay thường trú nhân, sắc lệnh liệt kê một số nhóm mà Tòa Bạch Ốc cho rằng nằm ngoài nguyên tắc birthright citizenship. Trong đó có con của một số người bị xếp vào diện “alien enemy”; con của một số nhân viên chính phủ nước ngoài hoặc tổ chức quốc tế; trẻ mà cha mẹ bị cho là đã trả tiền hoặc gian dối để có mặt tại Mỹ nhằm sinh con lấy quốc tịch; và một số trường hợp liên quan tới việc mang thai hộ.
Nhưng trong bản ý kiến dài 35 trang, Judge Boardman cho rằng những ngoại lệ mới ấy, ít nhất khi áp vào nhóm nguyên đơn trong vụ CASA, không đứng vững trước phán quyết của Tối Cao Pháp Viện. Bà nhấn mạnh rằng vấn đề không thể được chữa bằng một bộ hướng dẫn thi hành viết hẹp hơn sau này, bởi chính sắc lệnh đã ra lệnh cho các cơ quan không cấp hoặc không công nhận giấy tờ chứng minh quốc tịch đối với một số trẻ em.
Nhóm được tòa bảo vệ không phải là một khái niệm mơ hồ.
Đó là những trẻ sinh tại Mỹ sau ngày 19 Tháng Hai, 2025, trong hai tình huống chính: người mẹ hiện diện bất hợp pháp và người cha không phải công dân hay thường trú nhân; hoặc người mẹ có mặt hợp pháp nhưng chỉ tạm thời, còn người cha cũng không phải công dân hay thường trú nhân. Đây chính là hai nhóm trẻ nằm trong phán quyết của Tối Cao Pháp Viện hồi Tháng Sáu.
Điểm dễ gây hiểu lầm nhất nằm ở hai chữ “birth tourism.”
Chính quyền Trump đang siết chặt việc vào Mỹ với mục đích sinh con, nhưng thị thực của người mẹ và quyền công dân của đứa trẻ là hai vấn đề pháp lý khác nhau. Theo quy định của Bộ Ngoại Giao, một người xin visa du lịch với mục đích chính là sang Mỹ sinh con để đứa trẻ có quốc tịch Mỹ có thể bị từ chối visa.
Ngày 6 Tháng Tám, ông Trump còn ký một sắc lệnh riêng, Executive Order 14419, cho phép Bộ Ngoại Giao và Bộ Nội An tăng các biện pháp ngăn chặn người nước ngoài dùng visa không định cư để vào Mỹ với mục đích sinh con.
Trong phán quyết Trump v. Barbara ngày 30 Tháng Sáu, Tối Cao Pháp Viện xác định rằng trẻ sinh tại Hoa Kỳ có cha mẹ đang ở Mỹ bất hợp pháp hoặc chỉ hiện diện tạm thời vẫn “subject to the jurisdiction” của Hoa Kỳ và là công dân từ khi sinh theo Tu Chính Án Thứ 14, trừ một số ngoại lệ rất hẹp đã được công nhận từ lâu, như con của một số nhà ngoại giao nước ngoài.
Điều này có nghĩa là một phụ nữ vào Mỹ bằng visa du lịch để sinh con vì vậy có thể gặp hậu quả về visa hoặc di trú nếu chính phủ xác định bà đã khai gian hoặc sử dụng visa không đúng mục đích.
Nhưng điều đó không có nghĩa đứa trẻ sinh ra tại Mỹ tự động mất quyền công dân.
Nói cách khác, chính phủ có thể xử lý hành vi vi phạm luật di trú của cha mẹ, nhưng không thể chỉ dựa vào tình trạng di trú của cha mẹ để phủ nhận quyền công dân của đứa trẻ.
Phán quyết ngày 2 Tháng Chín cũng không có nghĩa toàn bộ Executive Order 14418 đã biến mất.
Judge Boardman chỉ cấp preliminary injunction trong khi vụ kiện còn tiếp diễn. Bà không cấm các cơ quan ban hành hướng dẫn thi hành theo Section 3(b), và cũng không chặn subsection 2(d), liên quan tới những lãnh thổ nơi quốc tịch không được tự động trao theo luật liên bang. Chính quyền vẫn có thể kháng cáo hoặc xin sửa đổi lệnh tạm thời nếu hoàn cảnh pháp lý thay đổi.
Bộ Ngoại Giao hiện đã đăng một kế hoạch thi hành dự thảo cho EO 14418.
Theo kế hoạch này, khi xin passport cho trẻ vị thành niên mà không cha hoặc mẹ nào là công dân Mỹ, cơ quan passport sẽ xem thêm tình trạng công dân của cha mẹ và có thể yêu cầu mỗi người khai xác nhận dưới hình phạt khai man về những điều kiện liên quan đến sắc lệnh.
Tuy nhiên, chính tài liệu của Bộ Ngoại Giao cũng ghi rằng kế hoạch chỉ có hiệu lực tùy theo các nghĩa vụ pháp lý đang áp dụng — tức phải đi qua chiếc cửa mà tòa án vừa khép lại đối với nhóm trẻ trong vụ kiện.
Bởi vậy, ở thời điểm này, nói “Trump đã xóa birthright citizenship” là sai; nói “tòa đã xóa toàn bộ sắc lệnh mới” cũng không hoàn toàn đúng.
Điều đang xảy ra hẹp hơn nhưng quan trọng hơn: Tối Cao Pháp Viện đã xác nhận nguyên tắc quyền công dân đối với trẻ sinh tại Mỹ có cha mẹ bất hợp pháp hoặc chỉ hiện diện tạm thời, còn một tòa liên bang đang ngăn chính quyền dùng sắc lệnh mới để tạo thêm ngoại lệ đối với chính những đứa trẻ ấy trong lúc vụ kiện được xét tiếp.
Cuối cùng, điều đang được cân đo không chỉ là một tờ passport, mà là khoảnh khắc một đứa trẻ vừa chào đời đã được luật pháp gọi bằng hai chữ: công dân.
Nguồn
https://storage.courtlistener.com/recap/gov.uscourts.mdd.574698/gov.uscourts.mdd.574698.181.0.pdf
https://www.supremecourt.gov/opinions/25pdf/25-365_new_5if6.pdf
https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2026/08/continuing-to-protect-the-meaning-and-value-of-american-citizenship/
https://travel.state.gov/content/travel/en/News/passports/executive-order-14418–continuing-to-protect-the-meaning-and-val.html
https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2026/08/ending-birth-tourism/
https://travel.state.gov/content/travel/en/us-visas/tourism-visit/visitor.html
https://apnews.com/article/birthright-citizenship-immigration-trump-blocked-69de0a404602a6e648b35f6a852c833d
