Hoa Kỳ vừa có bước đi mới trong chính sách thương mại khi cơ quan chức năng nước này tiến hành kiểm tra đột ngột nhiều nhà máy có liên kết với Trung Quốc tại Việt Nam. Hành động này diễn ra trong bối cảnh Washington mở rộng các cuộc điều tra liên quan đến quy chế thương mại và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Kiểm tra nguồn gốc hàng hóa và quy trình sản xuất
Theo thông tin từ báo chí quốc tế công bố ngày 27/07/2026, nhân viên thuộc Cơ quan Quan Thuế và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ đã thực hiện đợt kiểm tra bất ngờ đối với một số cơ sở sản xuất có liên hệ với Trung Quốc đặt tại Việt Nam. Mục đích của hoạt động này là xem xét các tài liệu, nguồn nguyên liệu thô cùng tiến trình sản xuất.
Qua đó, các nhà điều tra muốn xác định giá trị gia tăng thực tế của hàng hóa trước khi xuất sang thị trường Mỹ, đồng thời tìm kiếm các dấu hiệu vi phạm quyền sở hữu trí tuệ tiềm tàng, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến nhu liệu.
Liệu có hành vi gian lận thương mại hay chuyển tải bất hợp pháp hay không? Tính đến thời điểm hiện tại, giới chức năng chưa phát hiện bằng chứng đáng kể nào cho thấy hàng hóa Trung Quốc được vận chuyển lén lút vào Hoa Kỳ thông qua Việt Nam.
Bối cảnh điều tra rộng lớn hơn và mức thuế 12,5%
Hoạt động kiểm tra này nằm trong đợt điều tra quy mô dựa trên Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Đợt điều tra nhắm vào năng lực sản xuất công nghiệp dư thừa, lao động cưỡng bức và vi phạm quyền sở hữu trí tuệ tại 16 đối tác thương mại chính, bao gồm Trung Quốc, Việt Nam, Mêhicô và Liên Hiệp Châu Âu.
Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Jamieson Greer cho biết cơ quan này sẽ đưa ra các đề nghị sau khi hoàn tất điều tra, và điều này có thể dẫn đến việc áp đặt thuế bổ túc trong tương lai.
Song song với đó, từ ngày 25/07, Hoa Kỳ đã áp dụng hai mức thuế mới là 10% và 12,5% đối với 60 đối tác thương mại bị xem là chưa thực thi đầy đủ các lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa liên quan đến lao động cưỡng bức. Trong quy chế này, Việt Nam chịu mức thuế 12,5%.
Phản ứng từ phía Việt Nam và ngành dệt may
Trả lời báo giới ngày 25/07, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng phát biểu rằng quyết định áp thuế của Mỹ chưa phản ảnh đầy đủ những nỗ lực của Việt Nam trong việc phòng ngừa cũng như giảm thiểu lao động cưỡng bức. Bà khẳng định Việt Nam nghiêm cấm mọi hình thức lao động cưỡng bức và tuân thủ nghiêm chỉnh các quy định của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO).
Đối với các ngành công nghiệp nội địa, dệt may được xem là lĩnh vực chịu tác động trực tiếp. Đại diện Hiệp hội Dệt may Thời trang Thành phố Hồ Chí Minh giải thích rằng phía Hoa Kỳ đang tăng cường kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu, đặc biệt là mặt hàng bông xuất xứ từ Tân Cương.
Trước tình hình này, các công ty trong nước đang cân nhắc những giải pháp thay đổi thích ứng:
- Tái cơ cấu sản phẩm: Đẩy mạnh chế biến các mặt hàng có giá trị gia tăng cao hơn.
- Đa dạng hóa thị trường: Đã và đang giảm sự phụ thuộc quá lớn vào một thị trường duy nhất để bảo đảm sự ổn định lâu dài.
Nguồn tham khảo:
- Bloomberg News
- Asia News Network
- RFI
- https://www.reuters.com/world/asia-pacific/us-customs-officials-inspect-china-linked-factories-vietnam-bloomberg-news-2026-07-28/
