BOSTON, Massachusetts — Tối 11/9/2026, Thẩm Phán Liên Bang George A. O’Toole Jr. ra lệnh tạm ngưng việc đưa một câu hỏi dưới đây vào đơn tuyển công chức liên bang trong thời gian vụ kiện tiếp diễn:
“Trong vai trò này, quý vị sẽ giúp thúc đẩy các sắc lệnh hành pháp và những ưu tiên chính sách của tổng thống như thế nào? Hãy nêu một hoặc hai sắc lệnh hay sáng kiến chính sách có ý nghĩa đối với quý vị, rồi giải thích quý vị sẽ giúp thực hiện chúng ra sao nếu được tuyển dụng.”
Phán quyết được Reuters loan tải sáng 12 Tháng Chín, sau khi ba nghiệp đoàn đại diện công chức nộp đơn yêu cầu tòa ngăn câu hỏi mà họ gọi là phép thử lòng trung thành chính trị với ông Trump.
Câu hỏi này là câu thứ ba trong bốn bài luận ngắn do Office of Personnel Management (OPM), cơ quan quản trị nhân sự liên bang, đưa vào Merit Hiring Plan hồi Tháng Năm 2025.
Ba câu còn lại hỏi về Hiến Pháp, hiệu quả chính phủ và đạo đức làm việc. OPM yêu cầu đưa cả bốn câu vào phần lớn thông báo tuyển công chức liên bang mở cho công chúng từ GS-5 trở lên.
Câu hỏi bị chặn không chỉ xuất hiện trong đơn tuyển những chức vụ liên quan đến việc hoạch định chính sách. Hồ sơ tòa cho thấy nó còn được đặt ra với ứng viên xin làm chuyên viên kiểm soát không lưu, nhân viên vận chuyển vật liệu hạt nhân và người điều khiển cần cẩu—những công việc mà chính quyền không giải thích được vì sao quan điểm chính trị lại cần thiết.
Hệ thống General Schedule, nơi áp dụng phần lớn yêu cầu này, gồm khoảng 1.5 triệu nhân viên liên bang dân sự trong các ngành chuyên môn, kỹ thuật, hành chánh và văn phòng trên toàn thế giới.
Theo phía nguyên đơn, đến khi tòa ra lệnh, câu hỏi đã xuất hiện trong hơn 70,000 thông báo tuyển dụng. Con số này do luật sư của các nghiệp đoàn tổng hợp và được Reuters dẫn lại; bản phán quyết chỉ ghi nhận câu hỏi đã có mặt trong hàng ngàn đơn tuyển dụng.
OPM nói câu trả lời không được chấm điểm, không dùng để xác định ứng viên đủ chuyên môn hay không và không được biến thành một “ideological litmus test.” Cơ quan này hướng dẫn rằng người bỏ trống câu hỏi sẽ không bị loại, còn câu trả lời—nếu có—được chuyển cùng hồ sơ cho người quản lý tuyển dụng và lãnh đạo cơ quan xem xét.
Tuy nhiên, hồ sơ vụ kiện cho thấy tại một số cơ quan, câu hỏi mà OPM nói là không bắt buộc lại được cài đặt thành ô bắt buộc trong đơn trực tuyến.
Luật sư Ori Lev của Protect Democracy cho biết ông thử nộp đơn vào một số vị trí, trong đó có phụ tá công tố viên liên bang, chuyên viên an toàn lao động và chuyên viên tâm lý lâm sàng, nhưng ô trả lời được đánh dấu bắt buộc; hệ thống không cho hoàn tất hồ sơ nếu để trống.
Một viên chức OPM nói với Federal News Network rằng cài đặt mặc định của USA Staffing là không bắt buộc, nhưng từng cơ quan có thể tự đổi cài đặt—một việc trái với hướng dẫn của OPM.
Chính sự nhập nhòe giữa “phải hỏi” và “không cần trả lời” đã đi vào trọng tâm tranh tụng. Chính quyền lập luận bài luận là tự nguyện và đã nhắc các cơ quan không được xét quan điểm chính trị. Các nghiệp đoàn—American Federation of Government Employees, American Federation of State, County and Municipal Employees và National Association of Government Employees—lập luận rằng chỉ riêng việc đặt câu hỏi trong một hồ sơ xin việc cũng có thể buộc ứng viên lựa lời, tự kiểm duyệt hoặc bỏ cuộc.
Ranh giới pháp lý nằm ở loại chức vụ. Người được bổ nhiệm chính trị được chọn để giúp tổng thống và lãnh đạo cơ quan thực hiện chương trình của chính quyền; với một số chức vụ như vậy, khuynh hướng chính trị có thể liên quan đến công việc.
Career civil servants thì ở lại qua các nhiệm kỳ, thi hành luật và công việc thường nhật của chính phủ. Luật liên bang yêu cầu việc tuyển chọn họ dựa trên năng lực, kiến thức và kỹ năng qua cạnh tranh công bằng, đồng thời cấm quyết định nhân sự dựa trên political affiliation.
Trong phán quyết dài 24 trang, Thẩm Phán O’Toole viết rằng ứng viên có thể hiểu một cách hợp lý câu hỏi thứ ba là đòi họ bày tỏ quan điểm chính trị cá nhân. Chính phủ, theo ông, không giải thích được vì sao lòng trung thành chính trị là điều cần thiết để một chuyên viên kiểm soát không lưu, người vận chuyển vật liệu hạt nhân hay người điều khiển cần cẩu làm việc hiệu quả.
Ở giai đoạn sơ khởi này, tòa kết luận các nghiệp đoàn có lý khi lập luận rằng câu hỏi vi phạm Administrative Procedure Act vì đi ngược quyền tự do ngôn luận được Tu Chính Án Thứ Nhất bảo vệ. Civil Service Reform Act là nền tảng quan trọng trong lập luận của tòa: đạo luật cấm quyết định tuyển dụng công chức dựa trên liên hệ chính trị, nên chính phủ không có lý do chính đáng trong việc dò hỏi niềm tin chính trị của ứng viên cho các chức vụ ấy.
Đây chưa phải phán quyết cuối cùng về tính hợp hiến của chính sách. Tòa cho tạm ngưng việc thực hiện và sử dụng câu hỏi thứ ba theo Điều 705 của Administrative Procedure Act trong lúc vụ kiện được xét tiếp.
Thẩm Phán O’Toole đồng thời bác yêu cầu ban hành một lệnh rộng hơn, vốn sẽ cấm chính phủ dựa vào bất kỳ câu trả lời nào đã thu thập khi quyết định từng trường hợp tuyển dụng; ông cho rằng các nghiệp đoàn chưa chứng minh được tư cách pháp lý đối với hình thức cứu xét riêng ấy.
Lệnh của tòa cũng không xóa toàn bộ Merit Hiring Plan. Sắc lệnh số 14170 do Tổng Thống Donald Trump ký ngày 20 Tháng Giêng 2025 đặt mục tiêu đưa tuyển dụng liên bang trở lại tiêu chuẩn năng lực, mở rộng đánh giá kỹ thuật, rút thời gian tuyển xuống dưới 80 ngày và cải thiện thông tin cho ứng viên. Các phần đó cùng ba câu luận còn lại không bị phán quyết ngày 11 Tháng Chín đình chỉ.
Cuộc tranh chấp vì thế không đặt lại toàn bộ kế hoạch mang tên “khôi phục merit.” Nó thu hẹp vào một ranh giới mà tòa cho rằng luật đã vạch sẵn: cơ quan tuyển dụng có thể xét ứng viên làm được việc gì và làm tốt đến đâu, nhưng không có lợi ích chính đáng trong việc dò hỏi niềm tin chính trị của người xin một chức vụ career civil service.
Tổng thống thay đổi theo nhiệm kỳ. Tiêu chuẩn dành cho người kiểm soát không lưu, vận chuyển vật liệu hạt nhân hay điều khiển cần cẩu vẫn là khả năng làm việc chứ không phải quan điểm chính trị.
Nguồn tham khảo
• Phán quyết của U.S. District Court, District of Massachusetts, ngày 11 Tháng Chín 2026
• Reuters: U.S. judge blocks Trump administration’s ‘loyalty’ question for job applicants
• OPM: Merit Hiring Plan Frequently Asked Questions
• Tòa Bạch Ốc: Executive Order 14170 — Reforming the Federal Hiring Process and Restoring Merit to Government Service
