Cụm từ “ADN không phải là số phận” vốn rất quen thuộc trong y học di truyền. Dù gen đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành bản thân mỗi người, chúng không thể quyết định toàn bộ cuộc đời bạn. Tuy nhiên, một công trình nghiên cứu quy mô vừa công bố trên tạp chí Nature đã phát hiện ra hơn 1.000 biến thể gen liên quan trực tiếp đến các đặc tính tâm lý như sự hướng ngoại, tính dễ chịu, tâm lý bất ổn hay tính cẩn thận.
Công trình quy mô giải mã mã gen
Nhóm nghiên cứu quốc tế do chuyên gia Ted Schwaba từ Đại học Tiểu bang Michigan dẫn đầu đã phân tích hơn một triệu bộ gen từ 46 nhóm nghiên cứu. Qua đó, các nhà khoa học đã xác định được 1,260 dấu hiệu di truyền liên quan đến nhóm 5 đặc tính tính cách lớn (Big Five):
- Hướng ngoại: Mức độ nhiệt tình, năng động và hòa đồng.
- Dễ chịu: Mức độ thân thiện, cảm thông và hợp tác.
- Cẩn thận: Tinh thần trách nhiệm, tính tổ chức và sự chu đáo.
- Tâm lý bất ổn: Mức độ dễ bị lo âu, căng thẳng hoặc muộn phiền.
- Sẵn sàng trải nghiệm: Sự tò mò và óc sáng tạo.
Liệu gen có quyết định tất cả?
Câu trả lời ngắn gọn là không. Các biến thể di truyền này chỉ giải thích khoảng 5% đến 10% sự khác biệt về tính cách giữa con người. Phần còn lại phụ thuộc vào môi trường sống, cách giáo dục của gia đình, cùng những biến số ngẫu nhiên trong cuộc sống. Mã gen giống như bản phác thảo ban đầu, còn hành trình sống chính là quá trình hoàn thiện bản thảo đó.
Tuy chiếm tỷ lệ nhỏ, những thay đổi nhỏ trong ADN lại có thể tạo ra hiệu ứng gợn sóng:
- Các biến thể liên quan đến tính hướng ngoại giúp giảm nguy cơ trầm cảm nhưng lại làm tăng khả năng mắc chứng rối loạn giảm chú ý chú ý (ADHD).
- Những người có điểm di truyền cao về tính cẩn thận thường có xu hướng tập thể dục nhiều hơn, ngủ tốt hơn, đạt lợi tức cao hơn và chuyển đến sinh sống tại các khu vực thượng lưu trước tuổi 50.
- Các biến thể gây ra tâm lý bất ổn xuất hiện trong nhiều điều kiện tâm thần khác nhau, dù chúng không gây ảnh hưởng trực tiếp đến nồng độ serotonin trong não bộ.
Cốt lõi của công trình này chỉ ra rằng: gen đặt nền móng, nhưng môi trường xung quanh mới là yếu tố quyết định bạn sẽ trở thành ai.
Nguồn tham khảo:
- Nature Journal: https://www.nature.com
- Michigan State University Research News: https://msu.edu
